(SDÜ 2374-YL-10) Türkiye de Orman İşletmeleri Düzeyinde Sürdürülebilir Orman Yönetimi Sosyoekonomik Göstergelerine Ait Standartların Belirlenmesi İzmir Orman Bölge Müdürlüğü Örneği

---

Tolunay A. (Yürütücü), Üçok G.

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2010 - 2013

• Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
• Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
• Başlama Tarihi: Eylül 2010
• Bitiş Tarihi: Eylül 2013

Proje Özeti

Araştırma Alanı

Orman Genel Müdürlüğü'nün Taşra Teşkilatı olan İzmir Orman Bölge Müdürlüğü ‘nün görev alanı İzmir ve Manisa illeri mülki hudutlarında kalan ormanlık alanları kapsamaktadır. Bölge Müdürlüğü ‘nün genel alanı 2 497 687 ha, orman alanı ise 983 550 ha ‘dır (Harita 1). Bölge Müdürlüğü dahilinde yıllık ortalama yağış 698 mm olup; 597 orman içi, 603 orman kenarı olmak üzere toplam 1200  adet orman köyü bulunmaktadır.

Bölge Müdürlüğü ‘ne bağlı olarak İzmir İli hudutları içerisinde 3 Orman İşletme Müdürlüğü, Manisa İli hudutları içerisinde 4 Orman İşletme Müdürlüğü bulunmaktadır (Tablo 1).

Tablo 1. İzmir Orman Bölge Müdürlüğü ‘ne Bağlı Orman İşletme Müdürlükleri

 

Harita 1. İzmir Orman Bölge Müdürlüğü ve Bağlı Orman İşletme Müdürlükleri

Materyal

Ülkemizde sürdürülebilir orman yönetimine ilişkin ilk uygulamalara 1999 yılında başlanmıştır. Günümüze kadar gelen zaman süreci içinde konu ile ilgili çeşitli raporlar ve dokümanlar hazırlanmış ve çeşitli yayınlar yapılmıştır. Bu rapor ve dokümanlar toplanacak ve araştırmada kullanılacaktır. Bu kapsamda özellikle, Orman Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanmış olan “Sürdürülebilir Orman Yönetimi Kriter ve Göstergeler 2006 ve 2008 Yılı Raporları” incelenecektir.

Araştırma alanı olan İzmir Orman Bölge Müdürlüğü bünyesindeki 7 Orman İşletme Müdürlüğünden; orman kaynaklarının sosyoekonomik fonksiyonlarının belirlenmesinde kullanılacak; üretilen odun ürününün değeri, odun dışı orman ürünlerinin değeri, yaratılan istihdam,  işbirliği yapılan orman toplulukları ve sivil örgütler,  işlenen orman suçlarına[HA1]   ilişkin veriler toplanacaktır.

Ayrıca, Yüksek Öğretim Kurulu (YÖK) tez tarama merkezinde doğrudan veya dolaylı, konu ile ilgili yapılmış yüksek lisans ve doktora tezleri incelenecek, Türkiye Bilimsel ve Teknoloji Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) ULAKBİM veri tabanından konu ile ilgili yerli ve yabancı yayınlar taranacaktır.

Çalışma sırasında mülakat ve görüşmelerde not ve kayıt tutmak amacıyla teksir kâğıtları, elde edilen etüt ve döküm bilgilerini kayıt etmek için not defterleri ve diğer kırtasiye araçları kullanılacaktır. Bunların dışında, fotoğraf ve slâyt filmleri, araştırma içerisinde kullanılan diğer materyalleri olacaktır. 

Metot

Sürdürülebilir orman yönetimi ölçütlerinden “Ormanların Sosyoekonomik Fonksiyonları” adı altında 5 gösterge bulunmaktadır.  Bu göstergelerin standartlarının belirlenmesinde orman işletmeleri düzeyinde 2000-2010 yıllarını kapsayan 10 yıllık zaman süreci içinde[HA2]  şu bilgiler toplanacak ve hesaplamaları yapılacaktır.

1. Üretilen Odun Ürününün Değeri

Yakacak odun dahil olmak üzere üretilen bütün odun ürünleri ortalama satış fiyatları temel alınarak hesaplanacaktır.

2. Odun Dışı Orman Ürünlerinin Değeri

Üretilen bütün odun dışı orman ürünleri ortalama fiyatları temel alınarak hesaplanacaktır.

3. Yaratılan İstihdam

Bu gösterge işletme düzeyinde istihdam edilen kişi sayısının belirlenmesi ve ormancılık faaliyetlerinin kaç kişiye istihdam yarattığının tespitidir. Bu başlık altında toplanacak veriler:

·         İşletmede çalışan daimi işçi sayısı,

·         İşletmede çalışan geçici işçi sayısı,

·         Geçici işçiler için kullanılan adam/ay,

·         İşletmede çalışan teknik eleman sayısı,

·         İşletmede çalışan diğer memur sayısı,

·         Ormancılık faaliyetlerinde çalışan kişi sayısı,

·         İşletmede yaratılan istihdam (adam/ay),

·         İşletmenin teknik eleman norm kadrosu[HA3]  ve

·         İşletmenin memur norm kadrosu

şeklindedir.

4. Orman Toplulukları ve Sivil Örgütler

 Bu gösterge kapsamında;

·         İşbirliği yapılan köy tüzel kişiliği sayısı[HA1]  ve

·         İşbirliği yapılan diğer sivil örgüt sayısı belirlenecektir.

İşbirliğinin bir sözleşme ya da protokol ile yapılmış olması gereklidir. Herhangi bir sözleşme olmadan gerçekleştirilen işbirlikleri hakkında değerlendirmeler ölçüt genel değerlendirmesinde yer verilecektir.

5. İşlenen Orman Suçları

İşletme bazında işlenen orman suçlarının gelişimleri belirlenecektir.  Bilgi ve veri toplanacak orman suçu çeşitleri:

·         Kesme sayısı,

·         Nakil sayısı,

·         Açma sayısı,

·         Yerleşme sayısı,

·         Sarf sayısı,

·         Bulundurma sayısı[HA2]  ve

·         Otlatma sayısı

olmaktadır.

Toplanan bu verilerle her göstergenin Sonuç Değeri (kantitatif, kalitatif ya da tarif edici değer şeklinde) elde edilecek, bu sonuç değerlerinin hangi sınırlar içinde olması gerektiğini gösteren ya da kabul edilebilirlik alt ve üst eşiklerini belirten aralıklar oluşturulacaktır[HA3]  (Tablo 2)

Elde edilen verilerin istatistiksel analizleri için MS Excel ve SPSS 17.0 paket programları kullanılacaktır.

Tablo 2. Ormanların Sosyoekonomik Fonksiyonlarına Ait Göstergelerin Standartlarına İlişkin Değerler