Türkiye de Orman İşletmelerinin İstihsal Öncesi Dikili Ağaç Satışı İle İstihsal Sonrası Odun Ürünü Satışlarının Karşılaştırılması (SDÜ 4009-YL1-14)

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2014 - 2017

Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
Başlama Tarihi: Mayıs 2014
Bitiş Tarihi: Mayıs 2017

Proje Özeti

Dikili ağaç satış yöntemi, üretim maliyetlerini azaltmak ve böylece pazar payını elinde tutmak maksadıyla, 1987 yılında değiştirilen Orman Kanununun 6. Maddesi sayesinde üretim, taşıma, depolama ve pazarlama işlerini üçüncü şahıslara yaptırmak için 5038 sayılı tamim ile 1996 yılında uygulamaya konulmuştur. Ayrıca, uygulamaları geliştirmek maksadıyla 1998 yılında, 6057 sayılı, 2004 yılında 6350 sayılı ve 2007 yılında 6521 sayılı tamimler ile üç kere değişikliğe uğramıştır. Uygulamada görülen aksaklıkları gidermek için dördüncü sefer 2013 yılında 6877 sayılı tamimle bugün uygulanan halini almıştır.

Alıcıların isteklerine uygun olarak orman ürünlerinin istenilen standartta üretilerek kullanım alanlarına kısa sürede kaliteli ve taze olarak ulaştırılması, ekonomik olmayan kesme, sürütme, istifleme, taşıma ve depolama işlemlerinden kaynaklanan yüksek maliyetin önlenmesi, Orman Genel Müdürlüğü tarafından yapılan üretim masraflarından tasarruf edilmesi, ürünlerin satış istif yerlerinde beklemesiyle oluşan değer kayıplarının (çatlama, çürüme, ardaklanma, esmerleşme gibi) ortadan kaldırılması ve istiflemeye gerek kalmadan üretim-pazarlama periyodunun kısaltılmasına imkan vermesi gibi çok yönlü faydalarından dolayı, ağaçların dikili halde satışının rasyonel ve çağdaş orman işletmeciliğine önemli katkılar sağlayacağı düşünülmüştür. Böylece bir yandan üretim ve pazarlama faaliyetleri daha ekonomik ve rasyonel hale gelecek diğer yandan da standardizasyon, ölçümleme hataları konusunda karşılaşılan sorunlar ortadan kalkacaktır.

Ülkemizde 1996 yılından itibaren asli orman ürünlerinin satısı, Devlet Orman İşletmeleri tarafından “önceden satış” ve “sonradan satış” olmak üzere iki şekilde yapılmaktadır. İstihsal (üretim) öncesi satış (Dikili Ağaç Satışı); dikili gövde halinde bulunan kesime uygun oldukları belirlenmiş ağaçların satışına denmektedir. İstihsal sonrası odun ürünü satışı (Geleneksel Yöntem) ise; ağaçların kesilip, ürün çeşitlerine ayrıldıktan sonra, belirli bir depodan alıcıya satılması yöntemidir.

6831 sayılı Orman Kanunu’nun 23.09.1983 tarih ve 2896 sayılı kanunla değişik 30. maddesinde; “Devlet ormanlarından elde edilen ürünlerin piyasa satışlarında açık artırma esastır. Açık artırmaya arz edilen orman ürünlerinin miktar ve vasıf itibariyle mahalli ihtiyaçlara ve satış icaplarına uygun partiler halinde ayarlanması zorunludur. Kamu kurum ve kuruluşlarının ihtiyaçları ile lüzum ve fayda görülen veya acele olarak satış yapılmasını gerektiren hallerde, her türlü orman ürünü piyasa fiyatı üzerinden tahsisen satılabilir” denilmektedir. Kanun maddesinde belirtildiği üzere dikili ağaç satışlarında açık artırma esas olup, gerekli hallerde tahsisen satış yapılabilmektedir.

Bu araştırma, ormancılıkta istihsal öncesi dikili ağaç satışı ile istihsal sonrası odun ürünü satışlarının karşılaştırılarak, birbirlerine göre güçlü ve zayıf yönlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır.