(SDÜ 1912-D-09) Türkiye deki Orman Endüstrisi İşletmalerine Sürdürülebilir Orman Yenetimi Çerçevesinde Odun Hammaddesi Tedarik Ve Orman Ürünlerinin Sertifikasyonu

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2009 - 2012

Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
Başlama Tarihi: Eylül 2009
Bitiş Tarihi: Mart 2012

Proje Özeti

Bu tez çalışması ile, Türkiye ’deki orman endüstrisi işletmelerine sürdürülebilir orman yönetimi uygulanan orman kaynaklarından hammadde tedarikinin nasıl yapılacağı ve bu hammaddeden üretilen orman ürünlerinin nasıl sertifikalandırılacağına ilişkin bilimsel bilgilerin üretilmesi amaçlamaktadır.

Tez çalışmasında, Türkiye ‘de odun hammaddesi ve diğer orman yan ürünleri işleyen ve bunu mamul ya da yarı mamul hale getiren orman endüstrisi işletmeleri/fabrikalar örnek alınarak yürütülecektir.

Dünya ‘da, orman kaynaklarından elde edilen odun ürünlerinin, orman endüstrisinde kullanımını takip edilmesini sağlayan “Denetim ve Gözetim Zinciri (CoC, Chain of Custody)” kurulmuştur. Bu sistem; ham maddenin ormandan tüketiciye ulaşana kadar işleme, dönüştürme, imalat ve dağıtım gibi safhaları içine alan bir yönetim sistemidir. Müşteri perspektifiyle bakıldığında, bir orman endüstrisi firmasında CoC standartlarının uygulanıyor olması, firma tarafından tüm üretim ve mamul aşamalarının başarıyla yerine getirildiğinin bir taahhüdüdür. CoC ’yi, ISO 9001 ve benzeri yönetim sistemleri ile benzeştirebiliriz. Ancak, CoC, sadece orman ve orman ürünleri üreten, kullanan ve tedarik eden firmalara yönelik hazırlanmış bir standarttır. Bu standardı tutturan orman endüstri işletmelerine sertifika verilmesini sağlayan kuruluş ise merkezi Bonn-Almanya ‘da bulunan “Orman Yönetim Konseyi (Forest Stewardship Council, FSC)” olmaktadır. FSC, akredite CoC programlarını (belgelendirmesi) yürüten, orman ürünleri konusunda faaliyet gösteren firma temsilcilerini, uluslararası kereste birliklerini, orman ürünleri belgelendirmesi yapan kuruluşları bünyesinde barındıran kar amacı gütmeyen bir sivil oluşumdur. Kuruluşun ana amacı; tüm dünyadaki orman kaynaklarının sürdürülebilir şekilde yönetilmesini sağlamak, bununla ilgili metotları belirlemek, standartları tarif edip bu standartların dünya genelindeki orman endüstrisi işletmelerini kapsayacak şekilde uygulandığını bağımsız ve akredite kuruluşlar vasıtasıyla denetlemek ve izlemektir. Bu denetimde başarılı olan orman endüstrisi işletmelerine “FSC” belgesi verilmektedir. FSC belgesi, tedarik edilen odun hammaddesinin sürdürülebilir orman yönetimi uygulamalarının yapıldığı orman kaynaklarından geldiğini ve satın alınan orman ürünlerinin yasal olduğunu ispatlayan bir belgedir. Ayrıca, firmalar için uluslararası tanınma ve prestij göstergesidir. Önümüzdeki yıllarda, Avrupa ülkeleri başta olmak üzere bir çok ülke, FSC belgesine sahip fabrikalardan ürün almaya başlayacaktır. Bu nedenle, Avrupa Birliği müzakere sürecinde olan ülkemiz için, orman endüstrisi sektörünün uyumu ve yeniden yapılandırılmasına sürecine bilimsel çalışmalarla destek olunması gerekmektedir. Bu çalışma, açıklanan konular hakkında bilimsel veri ve bilgi üreteceğinden, ülke için gerekli ve önemlidir.

FSC Denetim ve Gözetim Sistemi (CoC); (1) Kritik Kontrol Noktaları Belirlenmesi, (2) Ürün Tanımlama, (3) Dokümantasyon, (4) Denetim, süreçlerinden oluşmaktadır.

Bu çalışmada, örnek alınacak her fabrikada yukarıdaki dört aşama uygulanacaktır. Ayrıca, yukarıda açıklanan metot aşağıdaki araştırma metotlarıyla desteklenecektir.

· Literatür Analizi: Tez konusu ile ilgili olarak daha önce yapılmış bilimsel çalışmalar (tezler, makaleler, araştırmalar, projeler vb) taranarak konuyla ilgili bilimsel bilgiler toplanacaktır.

· Doküman Analizi: Konuyla ilgili resmi ve özel kurumlardan gerekli bilgi ve istatistiki veriler toplanacaktır.

· Röportaj (Mülakat) ve Anket Çalışmaları: Bu çalışmalar, orman endüstrisi işletmeleri/fabrikalarında yönetici ve teknik eleman düzeyinde çalışan kişilerle yapılacaktır. Ayrıca, orman endüstrisi ilgili meslek birlikleri bu çalışmaların içerisine dahil edilecektir.