(SDÜ 04 YL 956) Orman Köylülerinin Orman Kaynaklarından Yararlanma Haklarının Ekonomik Boyutu (Isparta İli Orman Köyleri Örneği)

Tolunay A. (Yürütücü)

Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje, BAP Araştırma Projesi, 2004 - 2006

Proje Türü: Yükseköğretim Kurumları Destekli Proje
Destek Programı: BAP Araştırma Projesi
Başlama Tarihi: Eylül 2004
Bitiş Tarihi: Şubat 2006

Proje Özeti

Araştırma, Isparta İli orman köyleri (orman içi ve kenarı) baz alınarak yürütülecektir. Dolayısıyla, Isparta İli orman köyleri araştırmanın materyali olmaktadır. Isparta ‘da 60 orman içi ve 89 orman kenarı köy olmak üzere toplam 149 orman köyü bulunmaktadır. Bu köylerde 69 913 kişi yaşamlarını sürdürmektedir. Yüksek lisans tezi olarak ele alınacak bu çalışmada, tüm köylere ulaşılarak bilgi toplanmaya çalışılacaktır. Orman köylülerinin orman kaynaklarından yararlanmasına yönelik bilgiler, Isparta Orman Bölge Müdürlüğü ‘ne bağlı orman işletme müdürlükleri ve işletme şefliklerinden temin edilecektir.

Orman köylülerine sağlanan hakların ekonomik (parasal) boyutu belirlenirken aşağıda belirtilen yöntemler kullanılacaktır:

1) Orman köylülerine zati yapacak ve yakacak odun ihtiyaçlarının ekonomik boyutu incelenirken, 10 yıllık zaman süresi içinde köylülere verilen yapacak ve yakacak odun miktarları (m³olarak) ve bu miktarlar karşılığında köylünün ödediği para miktarlarına (TL olarak) ait veriler toplanacaktır. Köylülere verilen yapacak ve yakacak odunların, orman işletmeleri tarafından piyasaya satıldığı varsayılarak, işletmelerin elde edebileceği gelirler hesaplanacaktır. Her yıl hesaplanan bu değerler, köylülerin ödediği parasal tutarlarla karşılaştırılacaktır. Köylülerin aldıkları zati yapacak ve yakacak odunlar karşılığında ödedikleri parasal tutar, piyasa satış fiyatından düşük olacağından, aradaki fark köylüye sağlanan ekonomik katkı şeklinde ortaya çıkacaktır. Bu hesaplamalar, 10 yıllık süreç dikkate alınarak yapılacaktır.

2) Orman idaresi hesabına üretilen yapacak ve yakacak odunların, köylü pazar satışı olarak verilmesine yönelik uygulamaların ekonomik boyutu ile ilgili analizler için, son 10 yıl zarfında köylülere ve kooperatiflere pazar satışı olarak verilen yapacak ve yakacak odun miktarları ile bu miktarların karşılığında köylülerden tahsil edilen para tutarları belirlenecektir. Köylü pazar satışı olarak verilen odunların orman idaresi tarafından açık artırma fiyatları ile piyasaya satıldığı varsayılarak, işletmenin elde edeceği gelirler belirlenecektir. İşletmenin elde edeceği gelirler ile köylü pazar satışı olarak köylüden tahsil edilen tutarlar karşılaştırılacaktır. Her iki rakam aradaki fark, köylüye sağlanan ekonomik katkı olacaktır.

3) İstihsalde çalışan kişilerin ve kooperatiflerin, hak edişlerinin ödenmesinde verilen parasal desteklerin belirlenmesi için, son 10 yılın istihkak raporları incelenecektir. İstihkaklardaki ödeme fazlalıkları belirlenerek, hak sahiplerine verilen destek miktarları ortaya konulacaktır.

4) Orman alanlarında hayvan otlatılmasına izin verilmesine yönelik analizlerde, orman idaresince hazırlanan otlatma planları incelenecektir. Bu planların uygulanması ile köylüye sağlanan katkılar parasal olarak ortaya konulacaktır. Plan hazırlanmadan yapılan yararlanmalarda ise, otlatma yapılan orman alanlarında deneme alanları alınacak ve bu alanların ot ve yemlik bitki verimleri belirlenecektir. Bu alanlarda otlatma yapıldığı varsayılarak, köylünün elde ettiği yararlanmaların parasal değerleri ortaya konulacaktır.

Öte yandan, orman köylülerinin orman kaynaklarından yararlanma hakları konusunda beklentileri ve düşüncelerinin öğrenilmesi için bir anket formu hazırlanacaktır. Anket uygulamaları, orman köylerinde yapılacaktır. Ayrıca, mülakat tekniğinden de yararlanarak, anket çalışmasıyla elde edilemeyen ve eksik kalan bilgilerin toplanmasına çalışılacaktır.