Eğirdir gölü (Türkiye) tatlı su ıstakozunun (Pontastacus leptodactylus (Eschscholtz, 1823)) populasyon parametreleri ve stok değerlendirilmesi

BAYRAM KORKMAZ

Eğirdir gölü (Türkiye) tatlı su ıstakozunun (Pontastacus leptodactylus (Eschscholtz, 1823)) populasyon parametreleri ve stok değerlendirilmesi

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Su Ürünleri Avlama Ve İşleme Teknolojisi Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BAYRAM KORKMAZ

Danışman: Yıldız BOLAT

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Eğirdir Gölü'ndeki tatlı su ıstakozu (Pontastacus leptodactylus (Eschscholtz, 1823)) populasyonunun stok değerlendirmesi ile birlikte av kompozisyonu, boy-ağırlık ilişkisi, üreme özellikleri, birim çabaya düşen av miktarı, kabuk yapısı ve lezyonlu birey oranının tespit edilmesi amacıyla yapılmıştır. Büyüme parametrelerinin tahmin edilmesinde ve stok analizinde TropFishR R paketi; dişi ıstakozların L50 üreme boyunun belirlenmesinde sizeMAT R paketi kullanılmıştır. Haziran 2021-Temmuz 2022 döneminde aylık olarak yapılan çalışmada 29.92 ile 163.38 mm tam boy aralığında 14919 adet birey yakalanmıştır. Popülasyonun dişi:erkek oranı 0.82/1.00 olarak bulunmuştur. Tüm eşey gruplarında (dişi, erkek, dişi+erkek) pozitif allometrik büyümenin gerçekleştiği belirlenmiştir. Dişi bireylerde pleopodal yumurtaya Aralık-Mayıs döneminde rastlanmıştır. Eşeysel olgunluk boyu (L50) 86.9 mm, ortalama yumurta sayısı 277.90 ve ortalama yumurta çapı 2.88 mm olarak saptanmıştır. Kondisyon faktörü (KF) 2.54, yumuşak kabuklu birey oranı %8.98 ve lezyonlu birey oranı %10.19 olarak tespit edilmiştir. Birim çabaya düşen av miktarları CPUE 0.46 adet/pinter/gün ve YPUE 11.78 g/pinter/gün olarak bulunmuştur. Büyüme parametreleri L∞, K ve Ф sırasıyla 86.06 mm, 0.59 yıl-1 ve 3.64 olarak bulunmuştur. Yıllık ölüm katsayıları Z, F ve M sırasıyla 3.02, 2.38 ve 0.64 olarak hesaplanmıştır. Sömürü oranı (E) 0.78, Fcurr/Fmax oranı 1.79 ve SPR 0.13 olarak tahmin edilmiştir. Tatlı su ıstakozu stokunun aşırı av baskısı altında olduğu ve sürdürülebilirliğinin sağlanması için avcılık kaynaklı ölüm oranının azaltılması gerektiği sonucuna varılmıştır.