Farklı renkteki gölgeleme filelerin örtüaltı yapısının iç iklim etmenleri ile marul bitkisinin (Lactuca sativa L.) verim ve kalite parametrelerine etkisinin belirlenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarımsal Yapılar Ve Sulama Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BİRAND ÖZSOY

Danışman: Hasan ÖZ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışması, Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Tarımsal Araştırma ve Uygulama Merkezi deneme alanında kurulmuş 4 adet, genişliği 3 m, uzunluğu 4 m ve çatı mahya yüksekliği 2 m olan yay çatılı plastik örtülü yüksek tünellerde yürütülmüştür. Çalışmada marul (Lactuca sativa L.) bitkisi materyal olarak kullanılmıştır. Çalışma, Nisan-Haziran 2021 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, marul bitkisinin örtüaltında yetiştirilmesinde, %55 gölgeleme oranına sahip renkli gölgeleme filesi kullanımının bitki gelişim parametreleri ile hasat değerleri üzerine etkisi araştırılmıştır. Bunun için gölgeleme filesi kullanılmayan kontrol (K), kırmızı fileli (KF), mavi fileli (MF) ve yeşil fileli (YF) yüksek tüneller kullanılmıştır. Sıcaklık, nem ve ışınım enerjisi değerleri saatlik ölçülmüştür. Saatlik ortalama ışınım enerjisi değerleri incelendiğinde, büyükten küçüğe doğru sırasıyla K>KF>MF>YF olduğu belirlenmiştir. En yüksek ışınım enerji değerleri K yüksek tünelde 708 W.m-2, KF yüksek tünelde 578 W.m-2, MF yüksek tünelde 491 W.m-2 ve YF yüksek tünelde 337 W.m-2 olarak ölçülmüştür. En yüksek sıcaklık değerlerinin ise K yüksek tünelde 38.8°C olduğu anda KF yüksek tünelde 37.7°C, MF yüksek tünelde 36.5°C ve YF yüksek tünelde 35°C ölçülmüştür. En düşük bağıl nem değeri K yüksek tünelde %20.7 olduğu anda KF yüksek tünelde %22.7, YF yüksek tünelde %29.1 ve MF yüksek tünelde %32 ölçülmüştür. Bitki verim, baş çapı, boy, gövde uzunluğu ve yaprak sayısı MF yüksek tünelde en yüksek değerde ölçülmüştür. Bitki gövde kalınlığı değeri ise en yüksek K yüksek tünelde ölçülmüştür. Bitki verim değerleri, MF yüksek tünelde 4.363 ton.da-1, YF yüksek tünelde 4.203 ton.da-1, KF yüksek tünelde 3.703 ton.da-1, K yüksek tünelde 3.303 ton.da-1 olarak ölçülmüştür. Sonuç olarak, araştırma konularına göre değerlendirildiğinde mavi renkli gölgeleme filesi kullanımının marul bitkisinin verim ve kalite parametrelerine önemli bir etkisi olduğuna sonucuna ulaşılmıştır.