Isparta ili halk elinde kıl keçisi ıslahı projesine dahil işletmelerin karbon ayakizinin belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Zootekni Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HALİL İBRAHİM UZUN
Danışman: Duygu KAŞIKCI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışmasında Isparta ilinde yer alan Kıl keçisi işletmelerinin karbon ayak izi incelenmiştir. Çalışmada yer almayı kabul eden 40 işletmeye anketler yapılmıştır. İşletmeler hayvan varlıkları sayılarına göre 3 gruba ayrılmıştır. Keçi yetiştiriciliğinde uygulanan yemleme ve otlatma için yem tüketimi hesaplamaları yapılırken canlı ağırlıkları üzerinden rasyon değerleri alınmıştır. Fabrika yemi için işletmelerde kullanılan farklı markaların Ham Protein ve Enerji içeriğine göre yüzdeleri hesaplanarak rasyon oluşturulmuş ve her bir yemin CO2 emisyon değerleri ile çarpılarak yemleme kaynaklı karbon ayak izi bulunmuştur. Rasyon ihtiyaçlarına göre tüketilen yemlerin brüt enerjileri hesaplanmış referans değerler ve denklemlere göre enterik fermentasyon kaynaklı karbon ayak izi, gübre kaynaklı karbon ayak izi, metan, doğrudan ve dolaylı nitröz oksit ve insan kaynaklı emisyonlar bulunmuştur. İşletmelerde yer alan keçi ve tekeler haricinde üretilen toplam canlı ağırlık artışı ve işletmede 1 yıl içinde üretilen süt miktarı hesaplanmış, bulunan değerler sonucunda işletmelerin sera gazı emisyonlarında %86.72'si et üretimi %13.28'i süt üretimi kaynaklı olduğu saptanmıştır. Çalışmalar sonucunda 1 kg süt üretimi için oluşan karbon ayak izi 0.83 kg CO2e/1 kg, 1 kg et için ise 4.96 kg CO2e/1 L olduğu sonucuna varılmıştır. İklim değişikliğinde önemli rol oynadığı ileri sürülen hayvancılık sektöründe Kıl keçisi yetiştiriciliğinin rolü değerlendirilmiş, iklim değişikliğinde hayvancılık bağlamında keçi yetiştiriciliğin diğer yetiştiricilik çeşitlerine göre sahip olduğu etkinin düşüklüğü tespit edilmiştir. Bu bağlamda dünya üzerindeki her bireyin sorumluluklarını daha da iyi benimsemesi amacıyla sera gazı emisyonlarını düşürebilmek adına uygun yöntemler önerilmiştir.