Aspir (Carthamus tinctorius L.) çeşit ve hatlarında genetik akrabalık derecelerinin peroksidaz genleri kullanılarak belirlenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYŞE ÖZNUR ÇANKAYA

Danışman: Muhammet TONGUÇ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Aspir (Carthamus tinctorius L.); önemli bir yağ bitkisidir. Bu çalışmada bitki materyali olarak 39 aspir çeşit ve ıslah hattı kullanılmıştır. Mevcut materyallerin 33 tanesi tescilli aspir çeşitleri iken 6 tanesi ise ıslah materyalidir. Aspirde genetik akrabalık derecelerini belirlemek için peroksidaz gen polimorfizmleri kullanılmıştır. Toplamda 15 peroksidaz markırı kullanılarak 71 bant üretilmiş ve bunlardan 50 tanesi polimorfik olarak bulunmuştur. Markır başına üretilen bant sayısı 1-9 arasında değişim göstermiştir. Markır başına üretilen ortalama bant sayısı 4.7 olarak bulunurken, polimofik bant sayısı 3.3 olarak bulunmuştur. Gruplandırma çalışmalarında kullanılmak üzere genotiplerin benzerlik katsayıları hesaplanmıştır. Aspir genotipleri arasındaki benzerlik katsayıları genellikle yüksek olmuştur ve benzerlik katsayılarının ortalaması 0.80 olarak bulunmuştur. Gruplandırma analizi sonucunda aspir genotiplerinin 2 ana grup altında toplandığı görülmüştür. Gruplandırmada genotiplerin ülke orjini olarak gruplanmadığı bulunmuştur. Çalışmada gruplandırmaya ilaveten principal koordinat analizi de (PCA) yapılmıştır. PCA analizine göre Shufu, Ziyang, Enana ve Dinçer diğer genotiplerden farklı olarak bulunmuştur. Sonuç olarak yapılan gruplandırma çalışmaları aspir genotiplerini birbirinden ayırmış fakat genetik benzerlikler yüksek olarak bulunmuştur. Bu durum kullanılan aspir genotiplerinde yüksek oranda benzerlik olduğunu ve ıslah çalışmalarında genetik çeşitliliğin artırılması gerektiğini ortaya çıkarmıştır.