Orman Kaynaklarının Oluşturduğu Ekosistem Hizmetlerine Yönelik Toplumsal Bilgi Düzeyinin Belirlenmesi: Mersin İli Örneği

İPEK YILMAZ

Orman Kaynaklarının Oluşturduğu Ekosistem Hizmetlerine Yönelik Toplumsal Bilgi Düzeyinin Belirlenmesi: Mersin İli Örneği

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Orman Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İPEK YILMAZ

Danışman: Ahmet Tolunay

Özet:

Ecosystem services refer to the totality of products and services that ecosystems on Earth provide to humans, and forests offer various ecosystem services to people. This study investigated the level of public awareness regarding the ecosystem services provided by forests. The study was conducted in Mersin province, and the data source was a survey. The survey questions, consisting of multiple-choice, ranking, and 5-point Likert-type statements, were administered to 428 participants. The dataset was analysed using SPSS software. Frequency (n) and percentage (%) values were calculated for the demographic characteristics of the participants and their responses to the statements in the survey. Arithmetic mean and standard deviation values were used for variables evaluated as continuous or scale scores. Independent samples t-tests were used to determine differences and relationships between variables and to examine differences between two groups, while one-way analysis of variance (ANOVA) was used to determine differences between more than two groups. The significance level was accepted as p<0.05 in all statistical analyses. The majority of participants live in district centres and have high school and university-level education. Participants exhibit a positive and protective approach towards forests. In terms of the importance given to environmental problems, erosion, climate change, human-induced environmental pollution, natural disasters (fires, floods, landslides, etc.), drought, and water scarcity follow. The most uses intensive of forest resources are industrial timber, animal grazing, fruit and mushroom production, firewood, and the use of water resources in forest areas. Strongly support the protection of forests, acknowledge participants' importance for future generations, and focus more on economic benefits in the use of forest resources. The prominence of climate change among environmental problems indicates that global environmental awareness is beginning to take root in society. However, the lower perception of some ecosystem services (especially carbon sequestration and climate regulation) points to a lack of information.

Dünya üzerindeki ekosistemlerin, insanlara sağlamış olduğu ürün ve hizmetlerin bütününe ekosistem hizmetleri denilmekte olup, ormanlar insanlara çeşitli ekosistem hizmeti sunmaktadır. Bu çalışmada ormanların sunduğu ekosistem hizmetlerinin toplumsal bilgi düzeyi araştırılmıştır. Çalışma Mersin ilinde yürütülmüş olup, veri kaynağını anket çalışması oluşturmaktadır. Çoktan seçmeli, sıralama ve 5’li Likert tipi ifadelerden meydana gelmekte olan anket soruları, 428 deneğe uygulanmıştır. Veri seti SPSS ortamında analiz edilmiştir. Katılımcıların demografik özellikleri ile ankette yer alan ifadelere verdikleri yanıtlar için frekans (n) ve yüzde (%) değerleri hesaplanmıştır. Sürekli veya ölçek puanı olarak değerlendirilen değişkenler için aritmetik ortalama ve standart sapma değerleri kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki farklılık ve ilişkilerin belirlenmesi ve iki grup arasındaki farklılıkların incelenmesinde bağımsız örneklem t-testi, ikiden fazla grup arasındaki farklılıkların belirlenmesinde tek yönlü varyans analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Tüm istatistiksel analizlerde anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Katılımcıların büyük bir kısmı ilçe merkezlerinde yaşamakta ve eğitim olarak lise ve üniversite seviyesindedir. Katılımcılar ormanlara yönelik tutumlarında olumlu ve korumacı bir yaklaşım sergilemektedirler. Çevresel sorunlara verilen önem sıralamasında; erozyon, iklim değişikliği, insan kaynaklı çevre kirliliği, doğal afetler yangın, taşkın, sel, çığ, heyelan, vb gibi), kuraklık ve su kıtlığı gelmektedir. Orman kaynaklarını kullanım biçimlerinde en yoğun kullanımların; endüstriyel odun, hayvan otlatması, meyve ve mantar gibi ürünler, yakacak odun, orman alanlarındaki su kaynaklarının kullanımı, olduğu görülmektedir. Katılımcılar: ormanların korunmasına güçlü destek vermekte, gelecek nesiller için önemini kabul etmekte, orman kaynaklarının kullanımında daha çok ekonomik faydalara odaklanmaktadır. Çevresel sorunlar arasında iklim değişikliğinin ön plana çıkması, küresel çevre bilincinin toplumda yerleşmeye başladığını göstermektedir. Buna karşın bazı ekosistem hizmetlerinin (özellikle karbon depolama ve iklim düzenleme) daha düşük düzeyde algılanması, bilgi eksikliğine işaret etmektedir.