İleri generasyon aspir (Carthamus tınctorıus l.) hatlarının tarımsal ve kalite özelliklerinin belirlenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EBRU AŞKIN

Danışman: Sabri ERBAŞ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmada; bir ana (Gelendost-2) ve üç baba (Centennial, Montola 2000 ve W6 9822) ebeveynin melezlenmesi ile elde edilen ve F9 ile F10 kademesine ulaşmış melez hatların (5 adet GE × CE melezi, 7 adet GE × MO melezi ve 3 adet GE × W6 melezi) tarımsal ve teknolojik özellikleri incelenmiş ve standart çeşitler ile karşılaştırılması amaçlanmıştır. Çalışma Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Tarım Bilimleri ve Teknolojileri Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü'nde 2017 ve 2018 yıllarında yürütülmüş olup, seçilen hatlar ve standart çeşitler tesadüf blokları deneme desenine göre 45 x 15 cm ekim normunda 5 m uzunluğunda 5 sıra olacak şekilde üç tekerrürlü ekilmişlerdir. Genotiplerde bitki boyu, yan dal sayısı, tabla sayısı, tabla çapı, tohum sayısı, 1000 tane ağırlığı ve tohum verimi gibi agronomik ve kabuk oranı, yağ oranı, yağ verimi ve yağ asitleri kompozisyonu gibi kalite özellikleri incelenmiştir. Birleştirilmiş analizde varyans analiz sonuçları incelendiğinde, bitki boyu, yan dal sayısı, tabla çapı, 1000 tane ağırlığı ve kabuk oranı özelliklerinin yıl, genotip ve yıl × genotip interaksiyonları önemli bulunurken, tohum sayısı, tohum verimi ve yağ oranı özellikleri için yıl ve genotip, tabla sayısı özelliği için genotip ve yıl × genotip interaksiyonu, hasat indeksi ve yağ verimi için sadece genotipler arasında önemli farklılık gözlenmiştir. Genotiplerin 1000 tane ağırlığı 30.6-42.3 g, tohum verimi 63.9-170.4 kg/da, yağ oranı % 29.7-35.6 ve yağ verimi 22.4-52.7 kg/da arasında değiştiği saptanmıştır. Ortalama 1000 tane ağırlığı GEMO-20 genotipinin, yağ oranına göre GECE-8 ve GEMO-20 genotiplerinin, yağ verimine göre GEMO-19, 28 ve GEW6-7 genotiplerinin, tohum verimine göre GEMO-28 ve GEW6-7 genotiplerinin ebeveyler ve diğer standar çeşitlere göre daha üstün veya aynı istatistiksel grupta yer aldıkları tespit edilmiştir. Oleik asit içeriği bakımından GEMO-3 hattı en yüksek içeriğe sahip olmuş, ancak yağ oranı, tohum ve yağ verimi oldukça düşük bir performans sergilemiştir. Sonuç olarak; 1000 tane ağırlığı, yağ oranı, tohum ve yağ verimi özellikleri dikkate alındığında GEMO19, GEMO-20, GEMO-28 ve GEW6-7 genotiplerinin ümitvar çeşit adayı hatlar olarak belirlenmiştir.