Lavanta (Lavandula angustifolia) ve kimyon (uminum cyminum) uçucu yağlarının sazan balıklarında (Cyprinus carpio l.1758 ) anestezik olarak etkiliğinin araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Su Ürünleri Yetiştiriciliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MELİKE BALKAYA
Danışman: Seçil METİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Su ürünleri yetiştiriciliğinde anestezikler yaygın olarak kullanılmaktadır. Bununla birlikte kullanılan bazı sentetik anesteziklerin balık ve insanlar üzerinde yan etkilere neden olduğu bilinmektedir. Bu nedenle günümüzde balıklar üzerinde güvenilir ve etkin olan doğal ürün arayışı hızlanmıştır. Bu çalışmada lavanta (Lavandula angustifolia) ve kimyon (Cuminum cyminum) uçucu yağlarının sazan balıkları (Cyprinus carpio L. 1758) üzerinde anestezik etkileri karanfil yağı ve fenoksi etanol ile karşılaştırılarak tespit edilmiştir. Denemede ortalama ağırlığı 10 gr olan sazan balığı kullanılmıştır. Anestezik etkinin tespiti için uçucu yağları 5, 10, 20, 50, 100, 200, 300, 400, 500 mg/L konsantrasyonlarda hazırlanmıştır. Anesteziye giriş ve çıkış süreleri her balık için ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Ayrıca uçucu yağların sazan balıkları üzerindeki akut toksisitesi, uçucu yağın farklı konsantrasyonlarına 10 dakika süreyle maruz bırakılan balıklarda LC50 konsantrasyonun tespiti ile belirlenmiştir. Sonuçlar, lavanta yağı ve kimyon yağının dozu arttıkça anesteziye giriş süresinin kısaldığını göstermiştir. Bununla birlikte , bu anesteziklerin dozu arttıkça anesteziden çıkış süresi uzamıştır. Kimyon uçucu yağının 300 mg/L dozu ve lavanta yağının 400 mg/L dozu balıklar üzerinde derin anestezi sağlamıştır. Bu konsantrasyonlarda anesteziye giriş ve çıkış süreleri fenoksi etanol (105,5 ve 115,5 sn) ile karşılaştırıldığında daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Bu süreler sırasıyla kimyon için 187,5 ve 415 sn, lavanta 194 ve 477,5 sn olarak tespit edilmiştir. Sazan balıklarında kimyon uçucu yağı 50 mg/L ve lavanta yağı 200 mg/L konsantrasyonda karanfil yağına benzer sedatif etki göstermiştir. Lavanta yağının 24 saat süreyle 20 mg/L konsantrasyonda balıkların taşıması için kullanılabileceği saptanmıştır. Akut toksisite testi sonucuna göre 10 dakikalık LC50 konsantrasyonu kimyon yağı için 450 mg/L, lavanta yağı için 500 mg/L olarak tespit edilmiştir. Bu bulgular ışığında lavanta ve kimyon yağlarının sazan balıklarında güvenli ve etkin bir anestezik olarak kullanılabileceği saptanmıştır.