Isparta ilinde kayısı üretiminin ekonomik açıdan irdelenmesi ve geleceği

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarım Ekonomisi Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2023

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SULTAN POYRAZ

Danışman: Mevlüt GÜL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı Isparta ilinde kayısı yetiştiriciliği yapan işletmelerin sosyo-ekonomik yapısı, maliyet ve kârlılık durumları incelenerek üretim ve pazarlama yapısı ile ilgili sorunların tespit edilmesi ve elde edilen bulgular dâhilinde Isparta ilinde kayısı üretimi ve kârlılığını iyileştirmeye yönelik öneriler geliştirilmesidir. Ayrıca Isparta ilinde kayısı yetiştiriciliğinin geleceği hakkında öngörüde bulunulmuştur. Araştırmanın ana materyalini; %91 dikim alanı ve %87 üretim payına sahip Isparta ili Yalvaç ve Senirkent ilçelerindeki kayısı yetiştiriciliğinin yoğun olarak yapıldığı köylerde bulunan 138 kayısı işletmesinden anket yöntemi ile elde edilen birincil veriler oluşturmuştur. Örnek hacminin tespitinde tabaka sınırları dikkate alınarak tabakalı örnekleme yöntemlerinden biri olan Neyman Yöntemi kullanılmıştır. Yapılan hesaplamalar sonucunda örnek hacmi 138 işletme olarak belirlenmiştir. İşletmelerden elde edilen veriler 2021 yılı üretim sezonuna aittir. Elde edilen sonuçlara göre işletmelerin ortalama parsel sayısı 6.02 adet, arazi genişliği ise 34.05 dekar bulunmuştur. Kayısı arazi parsel sayısı 5.25 adet, arazi genişliği 28.63 dekar hesaplanmıştır. İşletmelerin yetiştirdiği kayısı çeşitlerinin başında Şekerpare, Roxsana, Aprikoz ve Orange Ruby gelmektedir. İşletmeler kayısı üretiminde dekara 1.97 saat çekigücü, 27.57 saat aile işgücü, 27.00 saat yabancı işgücü kullanmışlardır. Kayısı bahçelerinde dekara saf madde olarak 8.86 kg azot, 12.92 kg fosfor ve 4.33 kg potasyum uygulamışlardır. İşletmeler ortalamasında dekara kayısı üretim maliyetleri 6 013.62 TL, GSÜD 25 090.66 TL, brüt kâr 21 933.14 TL, mutlak kâr 19 077.04 TL, nispi kâr 4.17 olarak hesaplanmıştır. 1 kg kayısı üretim maliyeti 1.84 TL olarak tespit edilmiştir. Kayısı üretiminin kârlılığı yüksek olduğu için üreticilerin gelecek yıllarda üretime devam edeceği tespit edilmiştir.