Kaz dağı yöresi'nde yayılış gösteren bazı memeli yaban hayvanlarının habitat uygunluk modellemesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Orman Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BERNA YALÇINKAYA

Danışman: Ahmet MERT

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında, Kaz Dağı yöresi'nde dağılım gösteren bazı memeli yaban hayvanlarına ait veriler ile çevresel ve iklim değişkenleri ilişkilendirerek türlere ait habitat uygunluk haritalarının oluşturulması amaçlanmıştır. Çalışmada, fotokapan verileri kullanılmış ve görüntüler TimeLapse2 yazılımıyla analiz edilmiştir. Çalışma alanını kapsayan toplamda 50 adet çevresel ve iklim değişkenine ait altlık haritalar türetilmiştir. Türlere ait veriler ve oluşturulan altlık haritalar arasındaki ilişki, Random Forest ile modellenerek haritalandırılmıştır. R Studio programı kullanılarak türlerin günlük ve aylık aktivite desenleri oluşturulmuştur. Fotokapan verilerinin analiziyle alanda istatistiksel açıdan yeterli sayıda tespiti yapılan türler çakal, tilki, yaban kedisi, porsuk, kaya sansarı, yaban domuzu, karaca ve yaban tavşanı olmuştur. Random Forest sonucunda türler için elde edilen modellere ait R2 değerleri ve modellerini oluşturan değişkenler sırasıyla; çakal için 0.48, bio1, puruz, bio3, tpi; tilki için 0.55, bio4, tpi, enge; yaban kedisi için 0.47, bio3, bio1,enge; porsuk için 0.49, enge, bio3, puruz, bio1, bio13, bio4, golge; kaya sansarı için 0.46, tpi, bio4, bio13; yaban domuzu için 0.54, puruz, gunorta, ri, 8am, bio3, enge; karaca için 0.58, puruz, 8am, baki, ri, tpi; yaban tavşanı için 0.42, tpi, puruz ve bio1 olarak belirlenmiştir. Günlük aktivite desenlerine göre türlerin rekabet, yırtıcı baskısı, yiyecek arama, dinlenme gibi sebeplerle aktivite zamanlarında değişiklikler olduğu; aylık aktivitelerinde ise besin bolluğu, üreme zamanı, yavru bakımı gibi nedenlerle dönemsel farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçların hem çalışma alanındaki türler ve habitatları adına önemli veriler sağladığı hem de haritaların başka alanlara da yaygınlaştırılabilmesi özelliği ile koruma çalışmaları için bir rehber niteliği sunabileceği düşünülmektedir.