Melatonin ve gamma-aminobütirik asit uygulamalarının eşme ayva çeşidinde depolama boyunca meyve kalitesi üzerine etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Bahçe Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEDA SEVİNÇ ÜZÜMCÜ

Danışman: Mehmet Ali KOYUNCU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, Eşme ayva çeşidinde derim öncesi ve sonrası melatonin (MEL), gamma-aminobütirik asit (GABA) ve MEL+GABA uygulamalarının depolama boyunca meyve kalitesi üzerine etkilerinin incelenmesi amacıyla hazırlanmıştır. Bu amaçla tahmini derim tarihinden 14 gün önce, ağaçlara saf su (kontrol), MEL (200 μmol L−1), GABA (5 mM) ve MEL+GABA (100 μmolL−1 + 5 mM) uygulaması yapılmıştır. Uygulama yapılan ve uygulama yapılmayan meyveler optimum derim tarihinde toplanarak laboratuvara getirilmiştir. Derim sonrası uygulamalar için 4 farklı gruba ayrılan meyveler saf su (kontrol), MEL (200 μmolL−1), GABA (5 mM) ve MEL+GABA (100 μmolL−1 + 5 mM) çözeltilerine 10 dk daldırılmıştır. Hem derim öncesi hem de derim sonrası uygulama yapılan meyveler plastik kasalara yerleştirilerek 0±1°C sıcaklık ve %90±5 oransal neme sahip normal atmosfer koşullarında 6 ay depolanmıştır. Raf ömrü çalışmaları için meyveler 20°C ve %50-60 oransal nemde 5 gün bekletilmiştir. Derim öncesi GABA uygulaması hariç tüm uygulamalar soğukta muhafazada ağırlık kaybını azaltmıştır. Yine tüm uygulamalar muhafaza sırasında solunum hızını azaltmış ve etilen üretim miktarını kısmen düşürmüştür. Uygulamaların suda çözünür kuru madde ve titre edilebilir asit miktarı üzerine anlamlı bir etkisi olmamıştır. MEL uygulamaları meyve eti kararması bakımından ön plana çıkmıştır. Üşüme zararı ve çürüme oranının azaltılmasında her iki uygulama da (MEL ve GABA) kontrole kıyasla etkili olmuştur. Soğukta muhafaza ve raf ömrü çalışmalarında dış görünüş bakımından en yüksek puanları MEL uygulamaları almıştır. Tüm uygulamalar polifenol oksidaz enzim aktivitesini kontrol grubuna göre önemli derecede baskılamıştır. Derim sonrası MEL uygulaması yapılan ayvaların normal atmosfer koşullarında (0±1°C, %90±5) 180 gün başarılı bir şekilde depolanabileceği saptanmıştır.