Akdağ yaban hayatı geliştirme sahası'nda kızılgeyik (Cervus elaphus L., 1758) popülasyon ekolojisinin araştırılması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Orman Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AHMET KOCA

Danışman: Yasin ÜNAL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kızılgeyik (Cervus elaphus), ülkemizde yayılış gösteren Geyikgiller (Cervidae) familyasına mensup 3 geyik türünden en büyüğüdür. Bu araştırmada Türkiye'de ilk kez olmak üzere noktada sayıma ilaveten dışkı sayım, fotokapanla sayım ve spot ışıkla sayım metotları ayrı ayrı ve kombineli olarak uygulanmıştır. Akdağ Yaban Hayatı Geliştirme Sahası'nda yayılış gösteren ve hedef türümüz olan kızılgeyik ve diğer yaban hayvanı türlerinin tespiti amacıyla 283 noktada Var-Yok iz-belirti tarama çalışmaları yürütülmüştür. Akdağ YHGS Sınırları içerisinde Nisan 2019-Ocak 2021 arasında var-yok çalışmaları sonucunda kızılgeyiğe ait belirti ve izlerin yoğunlukta olduğu 236 istasyona fotokapanlar kurulmuştur. Fotokapan çalışmaları sonucunda, Fırsat noktası (oportünüst) örnekleme ile çalışma sahasında 12292 Fotokapan gün değerine ulaşılmıştır. Görüntülerin analiz edilmesi ile 6481 fotokapan gün değerinde yabani hayvan türleri, evcil hayvan türleri ve insan görüntülenmiştir. Elde edilen fotokapan görüntülerinin değerlendirilmesi sonucunda 12055 adet görüntü elde edilmiştir. Kızılgeyik 2746 adet görüntü ile en fazla görüntülenen tür olmuştur. Fotokapan yöntemiyle elde edilen kayıtlar değerlendirilerek kızılgeyiğin günlük aktivite desenleri elde edilmiştir. Kızılgeyiğin en aktif olduğu zaman 17:30-18:30 saatleri arasında tespit edilmiştir. Akdağ YHGS'de 2019 ve 2020 yıllarında yapılan noktada sayım envanterinden elde edilen sayım sonuçları ile kızılgeyiğin yoğunlukları 2019 yılında 1,315 adet/100 ha, 2020 yılında 1,351 adet/100 ha olarak tespit edilmiştir. İnsan, köpek ve küçükbaş-büyükbaş evcil hayvanların kızılgeyik habitatında oldukça yoğun gözükmesi bu alanda önemli bir insan yaban hayatı çatışması olduğunu göstermektedir. Yapılan bu tez çalışmasının, ülkemizin en önemli av ve yaban hayvanı türlerinden biri olan kızılgeyiğin popülasyonlarına yönelik problemlerin çözümüne katkıda bulunma potansiyeli bakımından kritik değere sahip olduğu ifade edilebilir.