BİÇİM ZAMANLARI VE FOSFOR DOZLARININ FİĞ TÜRLERİNDE VERİM, KALİTE, TOPLAM FENOLİK MADDE VE ANTİOKSİDAN AKTİVİTE ÜZERİNE ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MURAT YILMAZ
Danışman: Mevlüt TÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, farklı biçim zamanı ve fosfor dozu uygulamalarının fiğ türlerinin verimi ve kalitesi ile toplam fenolik madde miktarı ve antioksidan aktivitesi üzerine etkilerini belirlemek amacıyla 2022-23 yıllarında Uşak'ta yürütülmüştür. Deneme, tesadüf bloklarında bölünen bölünmüş parseller deneme desenine göre 3 tekrarlamalı olarak planlanmış, dört farklı fiğ türü (yaygın fiğ, koca fiğ, Macar fiği ve tüylü fiğ) ana parsellere, fosfor dozları (0 (kontrol), 4, 8 ve 12 kg/da P2O5) alt parsellere ve biçim zamanları (çiçeklenme başlangıcı, %50 çiçeklenme, tam çiçeklenme ve tohum hasat dönemi) altın altı parsellere yerleştirilmiştir. Çalışmada yeşil ot verimi, kuru ot verimi, tohum verimi, ham protein oranı, ham protein verimi, NDF, ADF, toplam sindirilebilir besin maddesi (TSBM), nispi yem değeri (NYD), toplam fenolik madde miktarı, antiradikal aktivitesi (DPPH), bakır indirgenme gücü (CUPRAC), tanen, fosfor, potasyum, kalsiyum ve magnezyum içerikleri belirlenmiştir. Araştırmada elde edilen iki yıllık ortalamalara göre fiğ türleri arasında ot verimi ve kalitesi bakımından tüylü fiğ ve macar fiği öne çıkmıştır. Fosfor uygulamalarında artan fosfor dozları hem ot verimi hem de ot kalitesi yükseltirken, biçim uygulamalarında ise biçim dönemlerinin geciktirilmesi ot verimini arttırmış fakat yem kalitesini düşürmüştür. Tohum verimlerine bakıldığında en yüksek tohum verimi koca fiğ türünden elde edilirken, fosfor dozlarındaki artışın hem tohum verimi hem de kalitesini yükselttiği tespit edilmiştir. Yeşil ot verimi ve kalitesi açısından tüylü fiğ veya macar fiğin tercih edilmesinin, dekara en az 8 kg fosfor uygulanmasının ve biçimin %50 çiçeklenme döneminde yapılmasının ve tohum üretimi için ise koca fiğin tercih edilmesinin ve dekara 8 kg fosfor uygulanmasının daha uygun olacağı sonucuna varılmıştır.