Göller yöresi tahıl üretim alanlarının thysanoptera türleri, yayılış oranları ile önemli türün popülasyon değişimi ve phlaeothrıpıdae'ye ait bazı türlerin moleküler karakterizasyonu

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Bitki Koruma Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ASİYE UZUN

Danışman: Ozan DEMİRÖZER

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışması, Göller Yöresinde tahıl üretim alanlarındaki Thysanoptera türleri, dağılımları ve bulunuş oranlarının belirlenmesi, önemli türlerin popülasyon değişimleri ve Phlaeothripidae türlerinin moleküler karakterizasyonu olmak üzere 3 aşamada gerçekleştirilmiştir. Her aşamada trips türlerinin elde edilmesi için doğrudan örnekleme ve silkme yöntemleri kullanılmış ve trips bireylerinin preparatları hazırlanarak morfolojik teşhisleri yapılmıştır. Çalışmada; 10 Tubulifera türü ve 42 Terebrantia türü olmak üzere toplam 52 trips türü belirlenmiştir. En yaygın görülen türler sırası ile Haplothrips tritici (Kurdjumov, 1912), Collembolothrips mediterraneus Priesner, 1935 ve Thrips angusticeps Uzel, 1895'tir. Bu çalışmada Aptinothrips stylifer Trybom, 1894, Hoplothrips caespitis (Uzel, 1895), Oxythrips retamae (Priesner, 1934), Pezothrips frontalis (Uzel, 1895), Thrips herricki Bagnall, 1926 ve Neoheegeria sinaitica Priesner, 1934'nın Türkiye'den ilk kez bu çalışmada kaydedilmiştir. Bunlara ek olarak, Aptinothrips elegans mediterrenea ise Türkiye'den yeni bir alttür olarak saptanmıştır. Üretim alanlarında önemli tür olduğu belirlenen Haplothrips tritici (Kurdjumov, 1912)'nin popülasyon değişimi aşaması, bir arpa (Tarım92) ve bir buğday (Tosunbey) çeşidi üzerinde bitki çıkışından üretim sezonunun sonuna kadar haftada bir kere örnekleme yapılarak 2016 ve 2017 yıllarında yürütülmüştür. Tosunbey buğday çeşidinde ergin dişi popülasyonu 2016 yılında başakların oluşmaya başladığı zamana denk gelen Mayıs sonunda (2.56 birey/başak), 2017 yılında ise Haziran başında en yüksek seviyeye (2.24 birey/başak) ulaşmıştır. Tarım92 arpa çeşidinde ise; 2016 yılında 30 Mayıs'ta en yüksek seviyeye ulaştığı (1.04 birey/başak), 2017 yılında 25 Mayıs'ta en yüksek seviyeye ulaştığı (1.07 birey/başak) belirlenmiştir. Çalışmanın moleküler karakterizasyon aşamasında ise; COI gen bölgesi kullanılarak önemli Phlaeothripidae türlerinden H. tritici ve H. cerealis Priesner 1939'in tanılaması gerçekleştirilmiştir. Bu aşamada değerlendirilen H. cerealis bireylerinin H. tritici ile aynı tür olduğu saptanmıştır.