Murat Dağı (Kütahya-Gediz) doğal adaçayı (Salvia sp.) taksonlarının yaprak ve çiçek uçucu bileşenlerinin belirlenmesi

İLKAY ÖZDEK

Murat Dağı (Kütahya-Gediz) doğal adaçayı (Salvia sp.) taksonlarının yaprak ve çiçek uçucu bileşenlerinin belirlenmesi

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Orman Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İLKAY ÖZDEK

Danışman: Hüseyin FAKİR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında Kütahya ilinin Gediz ilçesi sınırları içerisinde yer alan Murat Dağı'nda doğal olarak yayılış gösteren Adaçayı (Salvia L.) taksonlarının yaprak ve çiçek uçucu bileşenlerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu yörede 2016-2017 yılları arasında gerçekleştirilen arazi çalışmaları sonucunda Salvia verbenaca, Salvia verticillata, Salvia candidissima subsp. occidentalis, Salvia virgata, Salvia sclarea, Salvia frigida, Salvia bracteata taksonlarının yayılış gösterdiği tespit edilmiştir. Kütahya Adaçayı taksonlarının daha çok orman içi açıklıklarda, sarp yamaçlarda, yol ve tarla kenarlarında, taşlık arazilerde ve dere kenarlarında yoğun olarak bulunduğu belirlenmiştir. Ayrıca alanların eğimlerinin % 5-75 arasında, rakımın ise 300 ile 1300 m arasında olduğu görülmüştür. Uçucu bileşenleri belirlemek amacıyla yaprak ve çiçekler oda sıcaklığında kurutulmuş, HS-SPME/GC-MS analizi ile uçucu bileşenleri belirlenmiştir. Elde edilen bulgular sonucunda 7 farklı adaçayı türüne ait toplam 150 adet uçucu bileşen olduğu tespit edilmiştir. S. sclarea'da 34; S. candidissima subsp. occidentalis'te 27; S. verticillata'da 30; S. virgata'da 39; S. frigida'da 33; S. verbenaca'da 31 ve S. bracteata'da 38 uçucu bileşen tespit edilmiştir. Temel bileşenler S. sclarea'da Linalyl acetate (%84,83), Linalool (%2,47) ve β-Myrcene (%2,27), S. candidissima subsp. occidentalis'te γ terpinene (%28,76), Sabinene (%20,26) ve Linalool (%11,26), S. verticillata'da Benzofuran-2-one (%40,98), trans-Caryophyllene (%14,42), Geyrene (%8,43) ve Methalactone (%), S. virgata'da α-Pinene (%37,17), 2-β-Pinene (%21,4) ve Limonene (%10,85), S. frigida'da Linalyl acetate (4%4,09), β-Myrcene (%9,26) ve β pinene (%7,87), S. verbenaca'da Linalyl acetate (8%1,70), Linalool (%8,66) ve β-Myrcene (%2,73) ve S. bracteata'da Phenethyl alcohol (3%9,93), α-Copaene (%8,75) ve Sabinene (%7,03).