Calosoma sycophanta L.'nin habitat isteklerinin belirlenmesi ve potansiyel dağılım haritalaması

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Orman Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: AYHAN SERTTAŞ

Danışman: Ahmet MERT

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışması, predatör bir böcek olan Calosoma sycophanta Linnaeus, 1758 (Coleoptera: Carabidae) ile çam kese böceğinin (ÇKB) [Thaumetopoea pityocampa Denis & Schiffermüller, 1775 ve T. wilkinsoni Tams, 1926 (Lepidoptera: Thaumetopoeidae)]'nin çevresel değişkenlerle ilişkilerinin ortaya konulması ve söz konusu değişkenler aracılığıyla habitat uygunluk haritalarının oluşturulması amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma sahası 2×2 km olacak şekilde karelere bölünerek sistematik örnekleme yapılmış ve 191 adet örnek alanda gerçekleştirilen arazi çalışmaları sonucunda C. sycophanta ve ÇKB'nin var-yok verileri elde edilmiştir. İstatistiksel açıdan yeterli var verisine sahip deneme noktası sayısına ulaşılmıştır. Çevresel değişken arasındaki ilişkiler Maxent yöntemi ile analiz edilmiş ve haritalandırılmıştır. C. sycophanta ve ÇKB türleri için elde edilen tür dağılım modelleri arasından en uygun olanının seçiminde, modele ait eğitim veri seti ve test veri seti ROC değerleri arasındaki standart sapma değerleri dikkate alınmıştır. En düşük standart sapma değerine sahip model ideal model olarak seçilmiştir. C. sycophanta için elde edilen habitat uygunluk modeli (ROC: 0.917-0.916) incelendiğinde, türün dağılımına etki eden çevresel faktörler; aok_ibreli, Bio17, Bio4, Bio7, eğim_sınıf, jeo, AYSİ, ri ve yükselti olarak belirlenmiştir. ÇKB'nin habitat uygunluk modelini (ROC: 0.900-0.897) oluşturan çevresel değişkenler ise; aok_ibreli, aok_yas_sın, Bio1, Bio4, Bio7, eğim_sınıf ve jeo değişkenleri olarak belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar ile çalışma alanındaki iki türün habitatları adına önemli veriler elde edilmiştir. Elde edilen veriler, başka sahalardaki C. sycophanta'nın potansiyel dağılım habitatlarını tahmin etmede ve biyolojik mücadele planlamalarının yapılmasında bir rehber niteliği sunabileceği düşünülmektedir.