Küçük Aksu Çayı'nda coğrafi bilgi sistemleri tabanlı hidrolik model ile taşkın risk analizi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İnşaat Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TAHSİN BAYKAL
Danışman: Özlem TERZİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde, sanayileşme ve kentleşmenin sonucu olarak akarsu havzalarındaki insan faaliyetinin çeşitliliği ve yoğunluğu büyük ölçüde taşkın olaylarını arttırmaktadır. Bu nedenle havza bütünündeki hidrolojik denge bozulmakta ve büyük miktarda can ve mal kayıpları yaşanmaktadır. Ayrıca içme suyu şebekelerinde oluşan tahribatlar sonucu içme suyu kirlenmekte ve köprü ve yollar gibi ulaşım yapıları zarar görmektedir. Tüm bu sebeplerden, taşkınlar doğru bir şekilde tahmin edilmeli ve gerekli önlemler alınmalıdır. Çalışmada, Antalya il sınırları içerisinde bulunan Küçük Aksu Çayı'nda hidrolik model olan Hec-RAS ve çok kriterli karar verme analizlerinden biri olan analitik hiyerarşi süreci ile taşkın riski olan alanlar belirlenmiştir. İlk olarak Hec-RAS modelinde kullanılmak üzere farklı olasılık dağılımları ile taşkın tekerrür debileri belirlenmiştir. En uygun olasılık dağılımını belirlemek için Kolmogorov-Smirnov testinden yararlanılmıştır. Belirlenen taşkın tekerrür debileri hidrolik modelde girdi olarak kullanılarak analizler yapılmıştır. Yapılan analiz sonucunda tekerrür debilerine ait taşkın yayılım ve derinlik haritaları oluşturulmuştur. Ayrıca derinlik-hasar faktörü grafiği ile yapısal taşkın analizi yapılmıştır. Daha sonra ise analitik hiyerarşi süreci (AHS) ile taşkın risk analizi yapılmıştır. Bunun için taşkın oluşumunda etkili olan eğim, yağış, kümülatif akım, akarsuya uzaklık, arazi kullanımı, akifer türü ve toprak olmak üzere yedi adet ölçüt belirlenmiştir. Belirlenen bu ölçütlerin ağırlıkları hesaplanmış ve ArcGIS ortamında ağırlıklı ölçütler üst üste çakıştırılarak taşkın risk haritası oluşturulmuştur. Hec-RAS ve AHS ile belirlenen sonuçlar kıyaslandığında, her iki yöntemle elde edilen taşkın riski altındaki alanların benzer olduğu ve taşkın risk analizinde kullanılabileceği görülmüştür.