Turunçgillerde kuraklık stresi sırasında bazı nac transkripsiyon faktörlerinin ekspresyonlarının belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarımsal Biyoteknoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BETÜL GÖNÜLKIRMAZ
Danışman: Mehtap ŞAHİN ÇEVİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bitkiler yaşamları boyunca büyüme ve gelişmelerini kısıtlayıcı koşullarla karşı karşıya kalmaktadırlar. Büyüme ve gelişmeyi olumsuz olarak etkileyen ya da engelleyen bu koşullar stres olarak tanımlanmaktadır. Kuraklık stresi, dünyanın birçok yerinde tarımsal üretimi sınırlayan ciddi bir sorundur. Moleküler biyolojide kullanılan tekniklerin ilerlemesi ile bitkilerde kuraklık stresine tepkinin moleküler mekanizmaları araştırılmış ve kuraklık stresine adaptasyon ve toleransta anahtar rol oynayan genler belirlenmiştir. Bu genler arasında yer alan transkripsiyon faktör (TF)'leri büyük gen ailelerinden oluşmakta ve bitkilerde birçok süreçte etkili genlerin ifadelerinin düzenlenmesinde rol almaktadırlar. NAC TF'leri bu TF'ü ailelerinden birisini oluşturmakta olup kuraklıkla ilgili genlerin ifadelerinin düzenlenmesinde oldukça etkilidirler. Yapılan bu tez çalışması kapsamında, öncelikle diğer bitkilerde kuraklık stresinde önemli rolleri olduğu belirlenen NAC genleri arasından 5 tanesi (ANAC002/ATAF1, ANAC072/RD26, ANAC042/JUB1, ANAC053/NTL4 ve ANAC062/NTL6) seçilerek bu NAC genlerinin turunçgillerde yer alan orthologları belirlenmiştir. Belirlenen bu turunçgil NAC TF'lerinin ifadeleri 14 günlük kuraklık stresi sırasında turunç (Citrus aurantium), Carrizo (C. sinensis X P. trifoliata) ve Rangpur laym (Citrus x limonia) anaçlarında ve portakalda (C. sinensis) real-time RT-PCR yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Yapılan gen ekspresyon analizler sonucunda ekspresyonu incelenen NAC TF'leri arasında ANAC002/ATAF1 ve ANAC072/RD26 TF'lerinin ekspresyonlarında kuraklığa dayanıklı Rangpur laymı anacında kuraklık stresi sırasında önemli düzeylerde artışlar gözlemlenirken turunç ve Carrizo anaçlarında ve portakalda önemli bir değişiklik gözlemlenmemiştir. Elde edilen sonuçlar ANAC002/ATAF1 ve ANAC072/RD26 TF genlerinin kuraklığa dayanıklı Rangpur laymı anacının kuraklık stresine dayanımında etkili olabileceğini ve diğer turunçgil türlerinde kuraklık toleransının artırılmasında kullanılabileceğini göstermiştir.