The assessment of erosion risk and prediction of soil losses in Somalia
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Toprak Bilimi Ve Bitki Besleme Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ABDINASIR ABDULLAHI MOHAMED
Danışman: Levent BAŞAYİĞİT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Toprak erozyonu, başta tarım alanları olmak üzere tüm doğal ekosistemin sürdürülebilirliğini olumsuz etkileyen ve gıda güvenliği açısından gelecek nesillere tehlike oluşturan küresel bir çevre sorunudur. Nitekim toprak koruma ve yönetimi üzerine yürütülen çalışmalar öncelikle toprak kaybının tahminini ve erozif süreçlerin azaltılması için alınması gerekli önemler üzerinde yoğunlaşmaktadır. Bu tez çalışması ile Revize Edilmiş Evrensel Toprak Kaybı Denklemi (RUSLE) ve Avrupa arazi örtüsü envanteri - Çevresel Bilgi Koordinasyonu (CORINE) modelleri kullanılarak Somali için toprak erozyonu riskinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada toprak kayıp miktarının tahmin edilmesi için RUSLE modeli, mevcut ve potansiyel toprak erozyonu risk durumunun belirlenmesinde ise CORINE modeli kullanılmıştır. Her iki yönteme göre toprak haritalarını üretmek için derinlik, taşlılık, iklim, arazi örtüsü, yağış erozivitesi, toprak aşınabilirliği, eğim uzunluğu ve erozyon kontrol uygulamaları parametreleri Coğrafi Bilgi Sistemine entegre edilerek fonksiyonlanmıştır. RUSLE modeli A faktör haritası sonucuna göre, çalışma alanının %97.12'si düşük, %2.35'i orta, %0.52'si yüksek ve %0.004'ü çok yüksek erozyon şiddetine sahiptir. CORINE modelinin bulgusu, ülkenin kuzey ve orta bölgelerindeki toprakların %84.26'sının orta düzeyde gerçek toprak erozyonu riskine sahip olarak kategorize edildiğini göstermiştir. Düşük ve yüksek gerçek toprak erozyonu riskleri yüzdeleri sırasıyla %12.08 ve %3.66 olarak belirlenmiştir. Gerçek toprak erozyon riski yüksek olan alanlar öncelikle güney kısımlarda bulunurken, orta düzeyde gerçek toprak erozyon riski olan alanlar kuzey ve orta kısımlarda dağılım göstermektedir. Arazi kontrollerinde erozyon şiddeti yüksek alanlarda üst toprağın aşındığı ve yüzey erozyon izlerinin bulunduğu görülmüştür. Somali topraklarının büyük çoğunluğunda su erozyonu önemli bir sorun olarak değerlendirilmemiş olmakla birlikte erozyon şiddetinin bulunduğu bölgelerde tarımsal faaliyetlerin bu durum göz önüne alınarak planlanması toprakların korunması için önemli bir adım olacaktır.