Kişilik Özelliklerinin Vergi Uyumu, Vergi Ahlakı ve Vergi Kaçırma Niyetine Etkisi: Isparta Örneği
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Ekonomi Ve Yönetim Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇAĞLA KARADAVUT
Danışman: Hasan ŞENOL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Vergi, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde önemli gelir kaynaklarından biridir. Bu çalışmada Isparta ili özelinde kişilik özelliklerinin vergi uyumu, vergi ahlakı ve vergi kaçırma niyetine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Araştırmanın evreni Isparta ilinde yaşayan vergi mükellefleridir. Anket formu demografik bilgilere yönelik sorular, beş faktör kişilik özellikleri ölçeği, vergi uyumu ölçeği, vergi ahlakı ölçeği ve vergi kaçırma niyeti ölçeği olmak üzere 5 bölümden oluşmaktadır. Toplamda 384 vergi mükellefinin verileri üzerinden analizler gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın verileri 2024 Kasım ve 2024 Aralık ayları arasında toplanmıştır. Bu araştırma kapsamında kolayda örnekleme tekniği kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen 384 adet veri SPSS 24.0 paket programı ve AMOS ile analiz yapılmıştır. Elde edilen bulgulara göre; vergi ahlakı ile vergi kaçırma niyeti arasında negatif yönde orta düzeyde bir ilişkinin olduğu, vergi uyumu ile vergi kaçırma niyeti arasında negatif yönde düşük düzeyde bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Uyumluluk ve sorumluluk kişilik özelliklerinin vergi ahlakını pozitif yönde yordadıkları belirlenmiştir. Duygusal istikrarsızlık, uyumluluk ve sorumluluk kişilik özelliklerinin vergi kaçırma niyetini negatif yönde yordadığı belirlenmiştir. Dışadönüklük, sorumluluk, deneyime açıklık kişilik özelliklerinin vergi uyumunu negatif yönde yordadığı, uyumluluk kişilik özelliğinin ise vergi uyumunu pozitif yönde yordadığı belirlenmiştir. Diğer bir ifadeyle uyumlu ve sorumlu kişilik özelliklerine sahip katılımcıların vergi ahlak düzeyleri daha yüksektir. Duygusal istikrarsızlık, uyumluluk ve sorumluluk kişilik özelliklerine sahip katılımcıların vergi kaçırma niyetleri daha düşüktür. Uyumlu kişilik özelliklerine sahip katılımcıların vergi uyum düzeyleri daha yüksektir.