Isparta ili orman ağaçlarında yaprak biti (Hemiptera: Aphidoidea) türleri ve doğal düşmanları

ŞÜKRAN OĞUZOĞLU

Isparta ili orman ağaçlarında yaprak biti (Hemiptera: Aphidoidea) türleri ve doğal düşmanları

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Orman Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ŞÜKRAN OĞUZOĞLU

Danışman: Mustafa AVCI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma yaprak biti faunasını belirlemek amacıyla 2018-2021 yıllarında Isparta ilinde Anadolu karaçamı [Pinus nigra Arnold. subsp. pallasiana (Lamb.) Holmboe.], kızılçam (Pinus brutia Ten.), Toros sediri (Cedrus libani A. Rich.), Toros göknarı [Abies cilicica (Ant. & Kotschy) Carr.], ardıç (Juniperus spp.), meşe (Quercus spp.) ve yalancı akasya (Robinia pseudoacacia L.) ormanlarında gerçekleştirilmiştir. Sistematik ve rastgele örnekleme sonucunda 2018-2020 yıllarında olmak üzere 69 türe (14'ü cins düzeyinde) ait 9 252 birey toplanmıştır. Appendiseta robiniae (Gillette, 1907)'nin Türkiye böcek faunası için yeni kayıt olduğu belirlenmiştir. Sistematik örnekleme ile 56 tür 2019, 52 tür ise 2020 yılında tespit edilmiştir. En fazla birey sayısına sahip olan türler 2019 yılında Myzocallis boerneri (%16.04), Cinara cedri (%10.42) ve Eulachnus tauricus (%9.51), 2020 yılında ise Appendiseta robiniae (%9.27), Cinara orientalis (%7.21) ve Aphis craccivora (%6.49) olmuştur. En fazla yaprak biti tür sayısı her üç (2018-2020) yılda da Pinus nigra'da (karaçam) tespit edilmiştir. Karaçamın ardından en fazla tür sayısı 2018 ve 2020 yıllarında Quercus coccifera'da, 2019 yılında ise Pinus brutia'da bulunmuştur. Çalışmada Coleoptera'dan (21), Neuroptera (6), Raphidioptera (1), Diptera (1), Hemiptera (5) ve Hymenoptera (5) olmak üzere 39 doğal düşman türü belirlenmiştir. Doğal düşman türlerinden en fazla bireye sahip olan türler 2019 yılında Oenopia lyncea (%19.0), Harmonia quadripunctata (%11.3) ve Adalia decempunctata (%7.7), 2020 yılında ise Harmonia quadripunctata (%16.3), Coccinula quatuordecimguttata (%14.3) ve Hippodamia (Hippodamia) variegata (%10.2) olmuştur. Doğal düşman tür sayısı en fazla Pinus nigra (15 tür) ve Cedrus libani'de (13 tür) görülmüştür.