Azotlu gübre uygulamalarının farklı gelişme döneminde makarnalık buğday ve tritikalenin tane verimi ile bazı kalite özelliklerine etkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ESRA ÖZBEK

Danışman: İlknur AKGÜN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu araştırma, 2018-2019 vejetasyon döneminde Isparta koşullarında yürütülmüştür. Çalışmada 2 makarnalık buğday (Çeşit-1252 ve Kızıltan-91) ve 2 tritikale (Ümran hanım ve Karma- 2000) çeşidi kullanılmıştır. Araştırmada; farklı azotlu gübre uygulamalarının (nitropower 33 ve dinitroso) farklı gelişme döneminde (sarı olum, tam olum) besin elementi içeriğine ve tane verimine etkisi incelenmiştir. Araştırma Bölünen Bölünmüş Parseller Deneme planına göre 3 tekerrürlü kurulmuş ve 24 parselden oluşmuştur (2 azot uygulaması x 4 çeşit x 2 hasat zamanı x 3 tekerrür =48). Metrekareye 550 tohum atılmış ve ekimle birlikte bütün parsellere dekara 7 kg P2O5 ve 5 kg/da N uygulanmıştır. Azotun diğer yarısı ilkbaharda sapa kalkma başlangıcında verilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre; nem oranı, protein oranı, bin tane ağırlığı, kül oranı, minerel besin elementi içerik ve oranları (Fe, Zn, Fosfor, K, Mg), hektolitre ağırlığı, başakta tane ağırlığı ve tane verimi üzerine çeşidin ve hasat zamanının etkisinin önemli olduğu belirlenmiştir. Farklı gübre uygulamalarının protein oranı, kül oranı, Fe, P, K, Mg içeriklerine ve başakta tane ağırlığına etkisi önemli bulunmuştur. Tane boyu üzerine yalnızca çeşidin etkisinin önemli olduğu tespit edilmiştir. Erken hasat döneminde birçok özellikte değerler (tane boyutu, tane verimi, başakta tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, P, Zn, Fe içerikleri, Mg, ve kül oranı, 1000-tane ağırlığı) azalırken, nem oranı, K ve protein oranları artmıştır. Yavaş salınımlı gübre (Dinitroso) uygulamasında; protein oranı, 1000-tane ağırlığı, kül oranı ve bazı minerel madde içerikleri (Fe, P, K ve Mg) önemli seviyede artmıştır. Yavaş salınımlı gübre uygulamasının tane verimi üzerine etkisi çeşide ve hasat dönemine göre farklılık göstermiştir. Sonuç olarak; tritikalenin erken hasat edilerek firik amacıyla kullanılabileceği ve yavaş salınımlı gübre uygulamasının tane kalitesi ve verimi üzerinde etkili olduğu belirlenmiştir.