Yağ gülünde (Rosa damascena Mill.) primer metabolitler, hücre duvarı bileşenleri ve enzim aktivitelerinin çiçek gelişimi boyunca belirlenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarımsal Biyoteknoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERCAN ÖNDER
Danışman: Muhammet TONGUÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yağ gülü, uçucu yağ gibi çok değerli ürünlerin elde edilmesi için yetiştirilmekte fakat çiçek gelişimine eşlik eden biyokimyasal ve metabolik değişimler yeterince bilinmemektedir. Çalışmada, beş gelişim aşamasındaki yağ gülü çiçeklerinde fenolojik, primer, sekonder metabolitler, renk bileşenleri, karbohidrat metabolizması ile hücre duvarı bileşenleri ve ilişkili enzim aktivitelerindeki değişimler belirlenmiştir. İncelenen tüm fenolojik özelliklerde çiçek gelişimi boyunca önemli farklılıklar meydana gelmiştir. Protein ve yağ oranı haricindeki tüm primer metabolitlerin miktarları çiçek gelişimiyle birlikte artmıştır. Çiçek gelişimi boyunca sekonder metabolitlerdeki değişimler incelenen metabolite bağlı olarak değişmiş, organik asit ve fenolik içerikleri azalırken, uçucu yağ miktarı ve bileşenlerin sayısı artmıştır. Antosiyanin ve diğer renk bileşenlerinin miktarları III. gelişime kadar yüksekken, daha sonraki dönemlerde azalmıştır. Kolorimetrik parametreler (L*, a*, b*, c*, hº), renk bileşenlerinin değişimine bağlı olarak çiçek gelişimi sırasında değişmiştir. Karbohidrat metabolizması, çiçek gelişim dönemlerinde önemli farklılıklar göstermiş; fruktoz, glukoz, çözünebilir şekerler, toplam karbohidrat ve nişasta içerikleri geç gelişim aşamalarında yüksek olurken, sükroz seviyesi düşüş göstermiştir. Çiçek gelişimi sırasında ADF, NDF ve hemiselüloz miktarları değişim göstermezken, pektin miktarı artmış, selüloz miktarı azalmıştır. Hücre duvarı enzimlerinin (β-galaktosidaz, β-glukosidaz, endoglukanaz, pektin liyaz, pektin metil esteraz ve poligalakturonaz) aktiviteleri IV. dönemine kadar artmış, V. dönemde ise hepsinin aktivitesi azalmıştır. İncelenen özellikler arasındaki ilişkileri belirlemek için korelasyon ve temel bileşen analizleri yapılmış, elde edilen 741 korelasyondan 80'i pozitif, 55'i negatif ilişkili bulunmuştur. Temel bileşen analizi, toplam varyasyonun %85.1'ini açıklamış ve gelişim aşamaları dört ana kümeye ayrılmıştır. Sonuç olarak, yağ gülü çiçek gelişiminin III ve IV. dönemlerinde önemli biyokimyasal değişikliklerin meydana geldiği belirlenmiştir.