Isparta yağ gülü (Rosa damascena mill.) bahçelerinin insansız hava araçları (İHA) ile izlenmesi ve verim tahmin modellerinin geliştirilmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Toprak Bilimi Ve Bitki Besleme Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SİNAN DEMİR

Danışman: Levent BAŞAYİĞİT

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışması, organik ve konvansiyonel tarım yapılan Isparta gülü (Rosa Damascena Mill.) yetiştirilen alanlarda verim üzerinde etkili parametrelerin dönemsel olarak belirlenmesi ve spektral ölçümlerle birleştirilerek verim tahmin modellerinin geliştirilmesi amacıyla, 2019-2020 vejetasyon döneminde yürütülmüştür. Çalışmada deneme ve test alanı içerisindeki Isparta gülünün fenolojik, morfolojik ve biyokimyasal değişimleri dönemsel olarak incelenmiş, vejetasyon süreci boyunca biyotik ve abiyotik stres faktörlerinin etkileri belirlenmiştir. Hiperspektral veriler kullanılarak organik ve konvansiyonel tarım yapılan Isparta gülünün spektral imzaları oluşturulmuştur. Organik ve konvansiyonel tarım yapılan Isparta gülünün erken dönem verim değerlendirmesi için İnsansız Hava Araçları (İHA) kullanılarak multispektral görüntülerden NDVI, NDRE, MCARI, TGI, VARI, GNDVI, GRVI, SAVI, LCI, bitki vejetasyon indisleri türetilmiş ve verim üzerine etkili toprak nemi, pH, EC ve toprak sıcaklığı özellikleri çoklu doğrusal regresyon (MLR), çok değişkenli uyarlanabilir regresyon eğrileri (MARS), karar ağaçları (CHAID, ExCHAID, CART, Random Forest) ve yapay sinir ağları (YSA) algoritmalarına fonksiyonlanarak tahmin modelleri geliştirilmiştir. Organik Isparta gülü verim tahmini için erken dönem (69. Gün); MARS 1 (0.907 R2), ExCHAID 1 (0.888 R2), CART 1 (0.931 R2) ve RF 1 (0.909 R2) modellerinin kullanılabilir olduğu belirlenmiştir. Konvansiyonel Isparta gülünde 84. Günde (3. Dönem) MRL 3 (0.999 R2), MARS 3 (0.903 R2), CHAID (0.861 R2), ExCHAID 3 (0.861 R2), CART 3 (0.995 R2) ve RF 3 (0.868 R2) modellerinin verim tahmininde kullanılabileceği belirlenmiştir. Çalışma sonucu ülkemiz Tarım 4.0 geçiş sürecine yönelik organik ve konvansiyonel tarım sistemleri altında yetiştirilen Isparta gülünün İHA ile verim tahmininde farklı vejetasyon dönemleri için kullanılabilir modeller üretilmiştir. Bunula birlikte özellikle sürdürülebilir tarım sistemlerinde erken dönem verim tahmini için İHA ve spektral verilerin kullanılması gerektiği önerilmiştir.