Uçucu yağ içeren kitosan bazlı film kaplama formülasyonlarının patatesin tohumluk performansı ile bazı fungal patojenler üzerine etkileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA ZEHRA OK
Danışman: Arif ŞANLI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, uçucu yağ içeren kitosan bazlı nanoemülsüyon formülasyonlar ile yapılan film kaplama uygulamalarının patateste (Solanum tuberosum L.) bitki gelişimi, yumru verimi ve bazı fungal patojenlere etkilerinin belirlenmesi amacıyla 2023 ve 2024 yıllarında yürütülmüştür. Çalışmada, patates yumrularına kekik (Thymus vulgaris), çörtük (Echinophora tenuifolia subsp. sibthorpiana), karanfil (Syzygium aromaticum), tarçın (Cinnamomum zeylanicum), okaliptüs (Eucalyptus globulus), dereotu (Anethum graveolens), ardıç (Juniperus communis) ve zencefil (Zingiber officinale) uçucu yağlarının farklı doz ve kombinasyonları kullanılarak oluşturulan nanoemülsiyonlar ile film kaplama uygulaması yapılmıştır. Uçucu yağlar ile kitosan'ın patates yumrularında sürgün gelişimine etkileri sera koşullarında, Rhizoctonia solani ve Fusarium solani üzerine antifungal aktiviteleri ise in vitro koşullarda belirlenmiştir. Film kaplama formülasyonlarının patates yumrularının sürgün güçleri ile bitki gelişimine etkileri bitki büyütme kabininde, R. solani ve F. solani üzerine antifungal aktivitleri sera ve tarla koşullarında, yumru verimine etkileri ise arazi koşullarında yürütülen çalışmalarla belirlenmiştir. Uçucu yağ uygulamaları patates yumrularında sürgün gelişimini önemli derecede etkilemiş, en etkili uygulamalar kekik, karanfil, dereotu ve çörtük uçucu yağları olmuştur. In vitro çalışmalarda her iki fitopatojene karşı da en yüksek antifungal aktivite karanfil ve kekik uçucu yağlarından elde edilmiştir. In vivo koşullarda, nanoemülsiyon film formülasyonları F. solani ile enfekteli yumru oranını kontrole göre %88, R. solani ile enfekteli yumru oranını ise %80'e kadar azaltmıştır. Film kaplama uygulamaları ocakta yumru sayısı ve yumru verimini %40, toplam yumru verimini ise %45'in üzerinde artırmış, F. solani ve R. solani ile enfekteli yumru oranını önemli derecede azaltmıştır. Çalışmada, geliştirilen nanoemülsiyon formülasyonların patateste yumru veriminin arttırılması ve fitopatojenlerle doğal mücadele edilmesinde başarılı bir şekilde kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.