Kızılçam (Pinus brutia Ten.) meşcerelerinde yetişme ortamı özelliklerine göre bonitet sınıflarının modellenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Orman Mühendisliği Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHTAP ÖZDOĞAN
Danışman: Serkan GÜLSOY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tezde, Antalya Orman Bölge Müdürlüğü sınırlarındaki doğal kızılçam (Pinus brutia Ten.) meşçerelerinin verim düzeyini (bonitet) belirleyen ekolojik eşiklerin saptanması, mekânsal olarak haritalanması ve iklim değişikliği senaryolarına göre geleceğe projekte edilmesi amaçlanmıştır. Alan envanterinden elde edilen bonitet endeks değerlerinin modellenmesinde çoklu doğrusal regresyon ve regresyon ağacı yöntemleri kullanılmıştır. Amenajman planlarından temin edilen iyi, orta, kötü bonitet sınıfları ve boşluklu kapalı kızılçam sahalarının modellenmesinde ise Maksimum Entropi (MaxEnt) yöntemi kullanılmıştır. MaxEnt model tahminlerine göre iyi, orta, kötü bonitet sınıfları ve boşluklu kapalı kızılçam sahalarının, 2100 yılına yönelik SSP1-2.6, SSP2-4.5, SSP3-7.0 ve SSP5-8.5 projeksiyonları üretilmiştir. Çalışmada çoklu doğrusal regresyon modeline (R² = 0.41) göre sıcaklık, solar radyasyon, topografik aydınlanma ve topografik pozisyon indeks değerleri arttıkça bonitetin düştüğü belirlenmiştir. Doğrusal olmayan ilişkileri ve eşikleri daha net yakalamak için uygulan regresyon ağacı tekniği (R² = 0.52) sonucunda boniteti en iyi temsil eden kural tai ≤ 26.5 ve ri ≤ 0,185 koşullarında tanımlanmıştır. MaxEnt modeli sonucu iyi bonitet sınıfı bio5 = 29.5-35 °C, bio12 = 650-1000 mm, bio17 = 22-36 mm ve kırıntılı/metamorfik jeoloji eşiklerinde öngörmüş olup, AUC 0,76 ile orta düzey ayrım gücü vermiştir. Orta ve kötü bonitet sınıfları genel olarak birbirine benzer eşik değerler vermiştir. Özellikle eğim artışı ve en kurak çeyrek dilimdeki yağışların azalması boşluklu kapalılığa sahip potansiyel alanları tanımlayan ayırt edici değişkenler olmuştur. Uygulanan SSP senaryoları 2100'de iyi bonitet sahaların bölgede daralacağını, uygun yetişme ortamların yükseklere doğru kayacağını göstermiştir. Tüm bu bilgiler ışığında tür için alanda genetik kaynak korunması, amenajman planlarının iklim projeksiyona göre güncellenmesi, doğru silvikültürel uygulamaların seçilmesi, yangın riski için önlemlerin alınması ve uzun vadeli izleme alanlarının oluşturulması yerinde olacaktır. Böylece kızılçamın ekolojik-ekonomik işlevleri korunarak bölgede iklime dirençli ormanlar kurulabilmesi sağlanmış olacaktır.