Apiacea familyasına dahil bazı türlerin uçucu yağlarının şeker pancarı (Beta vulgaris var. saccharifera l.)'nda verim ve şeker metabolizmasına etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarla Bitkileri Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAMİDE DAĞLI
Danışman: Arif ŞANLI
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma, Apiaceae familyasına dahil olan ve doğal florada yetişen Hippomarathrum microcarpum, Heracleum platytaenium Boiss., Ferulago cassia Boiss., Echinophera tenuifolia, Daucus carota L., Charerophyllum byzantinum Boiss., Smyrnium connatum, Angelica sylvestris L., ve kültürü yapılan Anethum graveolens L. ve Cuminum cyminum L. uçucu yağlarının şeker pancarında (Beta vulgaris var. saccharifera L.) kök gövde verimi ile sukroz sentezine etkilerinin belirlenmesi amacıyla SDÜ Tarımsal Araştırma ve Uygulama Merkezi deneme alanlarında 2016 yılında yürütülmüştür. Çalışmada 1000 ppm konsantrasyonda hazırlanan uçucu yağlar çıkışların tamamlanmasından yaklaşık 2 ay sonra başlanılarak 20'şer gün aralıklarla toplam 3 kez bitki yapraklarına püskürtülerek uygulanmıştır. Araştırmada kök gövde uzunluğu, çapı ve verimi, yaprak lekesi enfeksiyon şiddeti ve biyolojik etkinlik, yaprak klorofil içeriği, kök gövdede kuru madde oranı, briks değeri, polar şeker oranı, glycine betaine miktarı, alfa amino azot içeriği, ham şeker verimi ve safiyet parametreleri incelenmiştir. Uçucu yağ uygulamaları kök gövde uzunluğu hariç diğer tüm özellikler üzerine de istatistiki açıdan önemli derecede etki göstermiştir. Çalışmada en yüsek kök gövde verimi, yaprak klorofil içeriği, ham şeker verimi ve safiyet oranları A. graveolens L. ve E. tenuifolia uygulamalarından, en yüksek polar şeker oranları ise C. cyminum (%18.87) ve E. tenuifolia (%18.53) uygulamalarından elde edilmiştir. D. carota uçucu yağı uygulamaları polar şeker oranının kontrole göre azalmasına neden olmuştur. A. graveolens L., C. cyminum L. ve E. tenuifolia uygulamaları Cercospora yaprak lekesi enfeksiyonuna karşı yüksek antifungal aktivite göstermiş ve enfeksiyon şiddeti bu uygulamalar ile birlikte önemli derecede azalmıştır. Uçucu yağ uygulamaları ile şeker pancarı kök gövde veriminde %15.6, polar şeker oranında %9.2 ve dekara ham şeker veriminde % 25.6'ya kadar artış sağlanmıştır. Uçucu yağ uygulamaları kontrole göre glycine betaine miktarını arttırırken, alfa amino azot içeriğini azaltıcı etki göstermiştir. Genel olarak değerlendirildiğinde, araştırmada kullanılan uçucu yağ uygulamalarının şeker pancarında kök gövde verimi ve kalitesi üzerine genellikle olumlu etki gösterdiği, özellikle E. tenuifolia, A. graveolens L. ve C. cyminum L. uçucu yağlarının hem verim ve kalite hem de antifungal aktivite bakımından diğer uygulamalardan daha etkili olduğu anlaşılmıştır. Çalışmada E. tenuifolia, A. graveolens L. ve C. cyminum L. uçucu yağlarının şeker pancarı tarımında kullanılması ile birim alan kök gövde ve şeker üretiminin arttırılabileceği, bununla birlikte uygulamaların ekinliklerinin kesin olarak belirlenebilmesi için uçucu yağların farklı ekolojilerde ve değişik dozlarda tekrar denenmesinin gerektiği sonucuna varılmıştır.