WRKY transkripsiyon faktörlerini kodlayan genlerin ekspresyonlarının bazı Prunus anaçlarında kuraklık stresi sırasında incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarımsal Biyoteknoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET AKSU
Danışman: Mehtap ŞAHİN ÇEVİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Prunus cinsi içerisinde yer alan sert çekirdekli meyve türleri, dünya üzerinde çok geniş alanlarda üretilmekte ve tüketilmektedirler. Çok yıllık bitki grubunda yer alan bu meyve türleri, uzun yıllar aynı ortamda kalmaktadırlar. Bu süreç içerisinde, verim ve kalitede düşüşlere neden olan birçok abiyotik ve biyotik stres etmenlerine maruz kalmaktadırlar. Bu nedenle de, sert çekirdekli meyve türlerinin yetiştiriciliğinde, farklı stres etmenlerine karşı farklı anaçlar kullanılmaktadır. Bu stres etmenlerinin en başında, son yıllarda, küresel ısınmadan kaynaklanan iklim değişiklerinin bir sonucu olarak kuraklık stresi gelmektedir. Bitkiler, kuraklığa karşı bazı dayanıklılık mekanizmaları geliştirmişlerdir. Transkripsiyon faktörleri (TF), bu dayanıklılık mekanizmasında streslere karşı dayanıklılık veya toleransta rol oynayan genlerin ifadelerinin düzenlenmesinde önemli görevler üstlenmektedirler. Büyük ailelerden oluşan TF'leri içerisinde, WRKY TF'leri, ikinci büyük aileyi oluşturmaktadır. Bu çalışma kapsamında, Prunus türlerinin yetiştiriciliğinde kullanılan 11 Prunus anacının 30 günlük kuraklık stresi sırasında öncelikle performansları değerlendirilmiştir. Ayrıca, bu süreçte WRKY TF'lerinin ifade düzeylerindeki değişimler incelenmiştir. Bu çalışmada, şeftali bitkilerinde analizi gerçekleştirilen 15 WRKY TF'ünün, 10 tanesinin kuraklık stresi sırasında uyarılarak, kuraklık stresine cevap mekanizmasında yer alabileceklerine dair verilere ulaşılmıştır. Daha sonra, WRKY 5 ve WRKY 9 genlerinin ifade düzeyleri, sert çekirdekli meyve türlerinin yetiştiriciliğinde kullanılan 10 Prunus anacında da belirlenmiştir. Ayrıca, WRKY 5 ve WRKY 9 genlerinin farklı anaçlardaki gen dizilimleri karşılaştırılarak, aralarında olabilecek benzerlikler veya farklılıklar ortaya çıkarılmıştır. Bu çalışmadan elde edilen sonuçlar, WRKY TF'lerinin Prunus anaçlarında kuraklık stresine cevap mekanizmasında yer alabileceklerini ve kurak şartlara tolerant yeni Prunus anaçlarının geliştirilmesi amacıyla ileride yapılacak olan çalışmalarda kullanılabileceklerini göstermiştir.