Kuraklık ve tuz stresi altındaki domateste serotonin uygulamasının belirli fizyolojik ve moleküler düzeydeki etkilerinin belirlenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarımsal Biyoteknoloji Anabilim Dalı, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2021

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NİLGÜN OKUDAN

Danışman: Ufuk ÇELİKKOL AKÇAY

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma ile domates fideleri kullanılarak kuraklık ve tuz stresinin etkilerini belirlemek ve kuraklık ve tuz stresine karşı serotonin hormonu uygulamasının etkilerini ortaya koymak hedeflenmiştir. Bu amaçla hormon uygulamaları tohum ekiminden itibaren, Hoagland çözeltisi içerisine 5 μM serotonin hidroklorür eklenerek uygulanmış ve stres uygulamaları sırasında da uygulama devam etmiştir. Tüm bu uygulamalar sonucunda gövde/kök yaş-kuru ağırlığı, gövde-kök uzunluğu gövde-kök su içeriği miktarları ve prolin, MDA, iyon sızıntısı ve bağıl su içeriği miktarları ile CAT, SOD, GR, APX gibi antioksidatif enzim gen ve ACS2, P5CS gibi stresle ilişkili gen ifadeleri incelenmiştir. Çalışma sonucunda kontrole göre tuz ve kuraklık stresi gövde uzunluğunu, gövde-kök kuru ağırlıklarını azaltmıştır. Serotonin uygulaması kök doku uzunluğunu artırmıştır, ancak diğer parametreler üzerinde önemli bit etki göstermemiştir. Bununla birlikte serotonin+tuz uygulamasıyla bağıl su içeriği ve prolin miktarında artış, iyon sızıntısı ve MDA miktarında azalma olduğu saptanmıştır. Sonuçlar incelendiğinde serotonin uygulamasının özellikle fizyolojik parametreler üzerinde kuraklık ve tuz stresinin meydana getirdiği olumsuz sonuçları azaltıcı yönde etki gösterdiği saptanmıştır. Kuraklık ve tuz stresi altındaki bitkilerin antioksidatif enzim gen ifadeleri incelendiğinde ise, serotonin hormonu uygulaması, APX1, SOD, CAT2 ve GR1 gen ifadesinde artışa sebep olurken, ACS2 gen ifadesinde ise azalmaya sebep olmuştur. Tuzlu koşullar altında serotonin uygulamasının ise P5CS gen ifadesinde artışa sebep olduğu belirlenmiştir. Domateste kuraklık ve tuz stresi sırasında serotonin hormonu uygulaması yapılan bir çalışmaya rastlanılmamıştır ve çalışmamızda elde edilen veriler ilk defa bu çalışma ile elde edilmiştir. Tüm bu parametreler incelendiğinde kuraklık ve tuz stresi altındaki bitkilere serotonin hormonu uygulamasının kuraklık ve tuz stresini azaltmada etkili olabileceği kanısına varılmıştır.