Üç turunçgil anacının kuraklık stresi sırasında antioksidan aktivitelerinde meydana gelen değişimlerin belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Tarımsal Biyoteknoloji Anabilim Dalı, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA ARSLAN
Danışman: Mehtap ŞAHİN ÇEVİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kuraklık stresi dünyada tarımsal üretimde her yıl yaklaşık olarak %35 oranında verim ve kalite kayıplarına yol açarak milyarlarca dolar zarara sebep olmaktadır. Ekonomik açıdan önemli bir meyve grubunu oluşturan turunçgiller de kuraklık stresinden olumsuz olarak etkilenmektedir. Tarımsal üretimde turunçgillerin de dahil olduğu birçok ürün grubunda yetiştiricilikte çevresel streslere karşı dayanıklılık için anaç kullanma zorunluluğu bulunmaktadır. Yapılan bu çalışma kapsamında da turunçgil yetiştiriciliğinde yaygın olarak kullanılan turunç (Citrus aurantium) ve Troyer ve Carrizo sitranjlarının (Poncirus trifoliata x Citrus sinensis) kuraklık stresi sırasında antioksidan seviyelerinde meydana gelen değişimler incelenmiştir. Çalışmada öncelikle kullanılan her bir anaç için ayrı ayrı olmak üzere ve her bir grupta 10 bitki olacak şekilde kontrol ve stres grubu bitkileri aynı koşullarda yetiştirilmiştir. Daha sonra kontrol gruplarında bulunan bitkilere düzenli olarak su verilirken stres grubunu oluşturan bitkilere ise 14 gün boyunca su verilmeyerek kuraklık stresi uygulanmıştır. Kuraklık stresi boyunca, stres uygulamasının 0., 7., 8., 9., 12. ve 14. günlerinde kontrol ve stres gruplarını oluşturan bitkilerden ayrı ayrı yaprak örnekleri toplanarak -80 0C'de saklanmıştır. Yaprak örnekleri daha sonra sıvı azot yardımı ile ezilerek uygun yöntemlerle ekstraksiyonu gerçekleştirilmiştir. Bitkilerde stres göstergesi olarak toprak nemi, stoma iletkenliği, hidrojen peroksit (H2O2), lipit peroksidasyonu (MDA) ve protein miktarlarında meydana gelen değişimler incelenmiştir. Aynı zamanda strese bağlı enzimatik antioksidanlarda meydana gelen değişimleri belirlemek için süperoksit dismutaz (SOD), katalaz (KAT), askorbat peroksidaz (APX), glutatyon redüktaz (GR) enzimlerinin aktiviteleri, enzimatik olmayan antioksidanlarda meydana gelen değişimi belirlemek için ise askorbik asit ve fenolik miktarlarında meydana gelen değişimler incelenmiştir. Yapılan istatistiksel analizler sonucunda, stres uygulanmış bitkilerin tümünün hidrojen peroksit (H2O2) ve malondialdehit (MDA), askorbik asit, fenolik miktarlarının ve KAT, APX enzim aktivitelerinin kontrollere göre arttığı belirlenmiştir. SOD enzim aktivitesi tüm çeşitlerde azalma gösterirken, GR enzim aktivitesi ve protein miktarı ise turunç anacında kontrole kıyasla azalırken diğer anaçlarda artmıştır. Sonuç olarak Troyer ve Carrizo sitranjlarının kuraklık stresine dayanım düzeylerinin turunç anacına göre daha fazla olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle kurak koşullarda turunçgil yetiştiriciliğinde anaç olarak Troyer ve Carrizo sitranjlarının kullanımının turunç anacına göre daha uygun olabileceği düşünülmekte ve önerilmektedir.