İş Yerinde Dışlanma Kaynaklı Sapkın Davranışlar: Psikolojik Sağlamlığın Düzenleyici Rolü
Turkish Studies - Economics, Finance, Politics , cilt.21, sa.3, ss.5465-5503, 2026 (TRDizin)
- Yayın Türü: Makale / Tam Makale
- Cilt numarası: 21 Sayı: 3
- Basım Tarihi: 2026
- Doi Numarası: 10.7827/turkishstudies.88618
- Dergi Adı: Turkish Studies - Economics, Finance, Politics
- Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
- Sayfa Sayıları: ss.5465-5503
- Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Adresli: Evet
Özet
İş yerinde dışlanma, çalışanların örgütsel normlardan sapma eğilimlerini artırabilen önemli bir sosyal stresör olarak değerlendirilmektedir. Bununla birlikte, dışlanmanın sapkın davranışlara dönüşme sürecinde psikolojik sağlamlığın koruyucu rolü özellikle perakende sektörü bağlamında yeterince açıklığa kavuşturulmuş değildir. Bu çalışmanın amacı, iş yerinde dışlanmanın çalışanların sapkın davranışları üzerindeki etkisini belirlemek ve bu ilişkide psikolojik sağlamlığın düzenleyici rolünü incelemektir. Araştırma, Isparta ilinde perakende sektöründe görev yapan 345 özel sektör çalışanından anket yöntemiyle toplanan verilerle yürütülmüştür. Veri toplama araçlarının geçerliği ve güvenirliği sınanmış; hipotezler regresyon temelli etkileşim terimleri ve eğim analizleriyle test edilmiştir. Bulgular, iş yerinde dışlanmanın hem bireylere hem de örgüte yönelik sapkın davranışları anlamlı ve pozitif biçimde etkilediğini göstermektedir. Ayrıca, psikolojik sağlamlığın bu ilişkide düzenleyici bir rol oynadığı belirlenmiştir. Düşük psikolojik sağlamlık düzeyine sahip çalışanlarda dışlanmanın sapkın davranış eğilimlerini anlamlı biçimde artırdığı, yüksek psikolojik sağlamlık düzeyinde ise bu etkinin anlamlılığını yitirdiği görülmüştür. Sonuçlar, psikolojik sağlamlığın dışlanmanın olumsuz etkilerini zayıflatan, bireylerin stres ve sosyal izolasyon karşısında uyum yeteneklerini güçlendiren bir kişisel kaynak olduğunu göstermektedir. Araştırma, örgütlerde dışlanmanın olumsuz sonuçlarını azaltmak için psikolojik sağlamlığın desteklenmesi gerektiğini, bu kapsamda çalışanların dayanıklılık, öz farkındalık ve duygusal denge becerilerini geliştirecek uygulamaların önem taşıdığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak bu çalışma, iş yerinde dışlanma, psikolojik sağlamlık ve sapkın davranış arasındaki etkileşimi açıklayarak, örgütsel davranış literatürüne hem teorik hem de uygulamalı katkı sunmaktadır.
Workplace ostracism is considered an important social stressor that may increase employees’ tendency to engage in behaviors that deviate from organizational norms. However, the protective role of psychological resilience in the transformation of ostracism into deviant behaviors has not been sufficiently clarified, particularly in the retail sector context. The purpose of this study is to determine the effect of workplace ostracism on employees’ deviant behaviors and to examine the moderating role of psychological resilience in this relationship. The research was conducted using data collected through surveys from 345 private-sector employees working in the retail industry in the province of Isparta. The validity and reliability of the data collection instruments were assessed and the hypotheses were tested using regression-based interaction terms and simple slope analyses. The findings indicate that workplace ostracism has a significant and positive effect on both interpersonal and organizational deviant behaviors. Moreover, psychological resilience was found to play a moderating role in this relationship. Among employees with low levels of psychological resilience, ostracism significantly increased deviant behavioral tendencies; however, this effect disappeared at high levels of resilience. These results suggest that psychological resilience serves as a personal resource that mitigates the negative effects of ostracism by enhancing individuals’ ability to adapt in the face of stress and social isolation. The study emphasizes the importance of strengthening psychological resilience to reduce the adverse consequences of ostracism in organizations. In this context, initiatives that enhance employees’ resilience, self-awareness and emotional balance skills are particularly valuable. In conclusion, this study offers both theoretical and practical contributions to the organizational behavior literature by explicating the interaction between workplace ostracism, psychological resilience and deviant behavior.