Çok Boyutlu İşkoliklik Ölçeği: Türkçe Uyarlama, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması


Özdemir K.

Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi, cilt.61, sa.2, ss.1932-1948, 2026 (TRDizin)

  • Yayın Türü: Makale / Tam Makale
  • Cilt numarası: 61 Sayı: 2
  • Basım Tarihi: 2026
  • Doi Numarası: 10.63556/tisej.2026.1862
  • Dergi Adı: Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi
  • Derginin Tarandığı İndeksler: TR DİZİN (ULAKBİM)
  • Sayfa Sayıları: ss.1932-1948
  • Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi Adresli: Evet

Özet

İşkoliklik literatüründe farklı ölçme araçları bulunmakla birlikte, kavramın çok boyutlu yapısını bütüncül bir biçimde ele alan araçların farklı kültürel bağlamlarda sınanması henüz sınırlı düzeyde kalmıştır. Bu doğrultuda, Clark ve diğerleri (2020) tarafından geliştirilen Çok Boyutlu İşkoliklik Ölçeğinin Türkçeye uyarlanması ve ölçeğin geçerlik ile güvenirlik özelliklerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini Ankara ilinde farklı özel sektör işletmelerinde çalışan 402 kişi oluşturmaktadır. Ölçeğin Türkçeye uyarlama sürecinde çeviri ve geri çeviri yapılarak, uzman görüşleri alınmış ve ön test gerçekleştirilmiştir. Ölçeğin psikometrik özelliklerini değerlendirmek amacıyla açımlayıcı faktör analizi (AFA) ve doğrulayıcı faktör analizi (DFA) yapılmış; ayrıca birleşim ve ayrışım geçerliği analizleri gerçekleştirilmiştir. AFA sonuçları, ölçeğin dört faktörlü yapısının korunduğunu ve toplam varyansın %75’inin açıklandığını göstermiştir. DFA bulguları ise dört faktörlü modelin kabul edilebilir uyum iyiliği değerlerine sahip olduğunu ortaya koymuştur (χ²/df=2,81; CFI=0,94; NFI=0,90; TLI=0,93; GFI=0,87; AGFI=0,82; RMSEA=0,08). 16 ifade ve dört boyuttan oluşan ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı 0,90 olarak bulunmuş, alt boyutlara ait güvenirlik değerlerinin ise kabul edilebilir düzeyde olduğu belirlenmiştir. Birleşim ve ayrışım geçerliği analizleri sonucunda ölçeğin ilgili geçerlik ölçütlerini karşıladığı tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, Çok Boyutlu İşkoliklik Ölçeğinin Türk kültürel bağlamında geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olarak kullanılabileceğini göstermektedir.
Although various measurement instruments exist in the workaholism literature, instruments that comprehensively capture the multidimensional nature of the construct have been tested only to a limited extent across different cultural contexts. Accordingly, this study aimed to adapt the Multidimensional Workaholism Scale developed by Clark et al. (2020) into Turkish and to examine its validity and reliability. The study sample consisted of 402 employees working in different private-sector organizations in Ankara, Türkiye. During the Turkish adaptation process, translation and back-translation procedures were conducted, expert opinions were obtained and a pilot test was carried out. To evaluate the psychometric properties of the scale, exploratory factor analysis (EFA) and confirmatory factor analysis (CFA) were performed; in addition, convergent and discriminant validity analyses were conducted. The EFA results indicated that the four-factor structure of the scale was preserved and that the model explained 75% of the total variance. The CFA findings demonstrated that the four-factor model had acceptable goodness-of-fit values (χ²/df = 2.81; CFI = 0.94; NFI = 0.90; TLI = 0.93; GFI = 0.87; AGFI = 0.82; RMSEA = 0.08). The overall internal consistency coefficient of the scale, which consists of 16 items and four dimensions, was calculated as 0.90 and the reliability values of the subdimensions were found to be at acceptable levels. The results of the convergent and discriminant validity analyses showed that the scale met the relevant validity criteria. Overall, the findings indicate that the Multidimensional Workaholism Scale can be used as a valid and reliable measurement tool in the Turkish cultural context.