Türk Ormancılığında Sosyal Yaklaşımlar ve ORKÖY ile Sosyal Ormancılığın Çeşitli Açılardan Analizi

Creative Commons License

Tolunay A.

Orman Mühendisliği Dergisi, cilt.9, sa.1, ss.15-19, 1992 (Hakemli Dergi)

Özet

ORKÖY dönemine ait sosyal yaklaşımların ormancılık uygulamaları, içerisinde özel bir önemi bulunmaktadır. ORKÖY, 21 Şubat 1970 tarihinde şu temel felsefe ile kurulmuştur; "ORKÖY, klasik bir banka gibi tarımsal kredi veren kuruluş değil, kırsal kalkınma teknikleriyle yapılacak ilçe kalkınma planlarının öngöreceği proje önerilerini temel alarak, 91 orman köylüsünün kalkındırılmasını katkıda bulunmayı amaçlayan ve bunun için orman ürünlerinin satışından da beslenen Orman Köyleri Kalkınma Fonu ' nu, yine orman ürünü üreten orman köylüsüne akılcı ve sistemli bir şekilde dönüştürülmesini sağlayacak bir Genel Müdürlük olacaktır."

8/6/1971 Tarih ve 1595 Sayılı Orman Bakanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun 'unun 3. maddesinin 17 ve 18 ' nci fıkralarında ORKÖY ' ün görevleri; "Ormanların korunması, geliştirilmesi, işletilmesi ve genişletilmesi amaçlarını gerçekleştirmek için, devlet ormanları içinde veya bitişiğinde oturan köylülerin ekonomik, sosyal ve kültürel gelişimlerini sağlamak maksadıyla, kalkınma havzalarında yapılacak etüt, araştırma, plan, proje ve programlarının hazırlanması işlerine katılmak ve hizmetleriyle ilgili olanları uygulamak " "Orman içi veya bitişiğinde oturan köylülerin kalkındırılması ile ilgili özel mevzuata göre, mevcut ve ileride tesis edilecek her çeşit kredi ve yardım kaynaklarının en iyi şekilde bu nitelikteki hizmetlere yöneltilmesi ve gözetilmesiyle, işletilmesinde devletle köylülerin işbirliğini sağlayacağı tedbirleri almak ve uygulamak " şeklinde belirtilmiştir.

ORKÖY ile yapılan sosyal yaklaşımlar değerlendirilecek olursa; (1) ORKÖY Türkiye Ormancılığı ‘ndaki sosyal yaklaşımların en farklı ve en çarpıcı örneğidir. (2) 6831 Sayılı Orman Kanunu 'nun 13 ' ncü maddesi ile yapılan uygulamalardaki eksiklikleri gidermiş, köklü ve tek elden sorunlara eğilen bir örgüt yapısına ulaşabilmiştir. (3) Finansman kaynağı ve bu kaynağın sürekliliğinin sağlanması için, "Orman Köyleri Kalkındırma Fon" unun kurulması yerinde bir yaklaşım olmuş, ormandan alınanın tekrar ormana ve orman köylüsüne verildiği bir finansman sitemi oluşturulmuştur. (4) İlk yıllarda etüt-envanter, projelendirme ve planlama çalışmalarında çeşitli sorunlarla karşılaşılmasına rağmen, zaman içerisinde bu konularda yetişmiş ve uzmanlaşmış elemanların artmasıyla sorunlar giderilmiştir. (5) Ormancılık uygulamalarında, farklı bakış açısı olan uzmanlaşmış bir teknik eleman kadrosu oluşmuştur. (6) Ağırlıklı olarak gelir artırıcı ve gıda güvenliği sağlayan (besi ve süt inekçiliği, besi ve süt koyunculuğu, besi ve yumurta tavukçuluğu, seracılık, meyvacılık), yapacak ve yakacak odun kullanımını azaltan (dam örtülüğü, ısıtma ve pişirme araçları) uygulamalar yapılmıştır. (7) Yöresel kaynakların değerlendirilmesini olanak sağlayan kooperatif uygulamaları (odun istihsali ve pazarlama, maden suyu şişeleme, süt toplama merkezi ve mandıra tesisi) yapılmıştır. (8) Türkiye 'deki tüm il ve ilçelerin "ORKÖY Hizmetlerinde Öncelik Sıralaması" yapılarak, politik baskılardan uzak bir çalışma ortamı yaratılmak istenmiştir.